Tamer ŞAHİNER

CNN Money'e göre 2010 Yılının En İyi Meslekleri

2011-03-17T06:05:00.000-07:00

CNN Money'e göre 2010 yılının en iyi meslekleri aşağıdaki gibidir. Tabii ki listenin başında yazılım var. :)

Detayları aşağıdaki link'ten öğrenebilirsiniz.

http://money.cnn.com/magazines/moneymag/bestjobs/2010/full_list/index.html

Microsoft Türkiye Bilişim Zirvesi

2011-02-22T05:12:00.000-08:00

Microsoft, 11 Mart 2011 Cuma günü İstanbul Kongre Merkezi’nde Microsoft Türkiye Bilişim Zirvesi'ni gerçekleştiriyor.

Microsoft iş ortaklarının farklı alanlardaki çözüm uygulamaları ve başarı hikâyelerinin sunulacağı etkinlik de; Geleceğin Çalışma Dünyası, Web Platformu, Dinamik Veri Platformu, İş Kritik Uygulamaları, Uygulama Platformu ve Bulut Bilişim gibi farklı konu başlıkları altında toplam 11 paralel sunum yer alacaktır.

Kaçırılmamasını öneririm :)

Ajanda için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz.
http://microsoft.com.tr/images/Ajanda_04_1000.jpg

Kayıt için aşağıdaki linki tıklayabilirsiniz.
https://msevents.microsoft.com/cui/EventDetail.aspx?culture=tr-TR&EventID=1032474048&IO=l1KCS%2fdGn2P%2fFbGk97ziug%3d%3d

Yazılım Felsefesi Üzerine

2011-01-27T02:31:00.000-08:00

Türkay ÜRKMEZ'den yazılım üzerine süper bir makale daha:)

Yazılıma başlayacak veya başlayan tüm arkadaşlara bu makaleyi okumasını öneririm.

http://www.turkayurkmez.com/post/2011/01/18/Yazilim-Felsefesi-Uzerine.aspx

MSDN'den Visual Studio için Türkçe Forum Desteği

2010-12-06T01:38:00.000-08:00

Artık MSDN Türkçe forum desteği veriyor. Visual Studio için aktif olan foruma http://social.msdn.microsoft.com/Forums/tr/categories/ adresinden ulaşabilirsiniz.

Ayrıca yoğun istek üzerine C# ve ASP.NET alt başlıklarıda oluşturulmuş. Artık biz Yazılımcılara düşen forumları aktif hale getirmek :)

...

Kavram Üniversitesi - Web'in Geleceği ve E-Ticaret Semineri

2010-07-22T05:17:00.000-07:00

20 Mayıs 2010 tarihinde Kavram Üniversitesi Mecidiyeköy Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Doğuş Üniversitesi - Facebook ile Uygulama Geliştirme Semineri

2010-07-22T05:12:00.000-07:00

11 Mayıs 2010 tarihinde Doğuş Üniversitesi Hasanpaşa Kampüsünde "Facebook ile Uygulama Geliştirme" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

İstanbul Üniversitesi - Yazılımda Kariyer Semineri

2010-07-22T05:07:00.000-07:00

07 Mayıs 2010 tarihinde İstanbul Üniversitesi Vezneciler Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

İstanbul Üniversitesi - Web'in Geleceği ve E-Ticaret Semineri

2010-07-22T05:04:00.000-07:00

06 Mayıs 2010 tarihinde İstanbul Üniversitesi Vezneciler Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Beykent Üniversitesi - Yazılımda Kariyer Semineri

2010-07-22T04:56:00.000-07:00

04 Mayıs 2010 tarihinde Beykent Üniversitesi Beylikdüzü Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Aydın Üniversitesi - Web'in Geleceği ve E-Ticaret Semineri

2010-07-22T04:51:00.000-07:00

30 Nisan 2010 tarihinde Aydın Üniversitesi Florya Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Nasıl Yazılımcı Olunur?

2010-05-25T08:01:00.000-07:00

Türkay ÜRKMEZ'in süper bir makalesi :)

Yazılıma başlayacak tüm arkadaşlara bu makaleyi okumasını öneririm.

http://www.turkayurkmez.com/post/2010/05/21/Nasil-Yazilimci-Olunur.aspx

BilgeAdam Yazilim Seminerleri - C# ile Facebook Uygulaması Geliştimek

2010-05-20T07:45:00.000-07:00

Haziran ayı içerisinde "C# ile Facebook Uygulaması Geliştimek" konulu seminerler vereceğim. Seminerler BilgeAdam B.T.A. TownCenter Şube 7. Kat Seminer Salonunda yapılacaktır.

Seminerler,

03.06.2010 tarihinde 14:00 - 16:00 saatleri arasında
05.06.2010 tarihinde 15:00 - 17:00 saatleri arasında

yapılacaktır.

Diğer yazılım seminerleri aşağıdaki gibidir.

Object Oriented Programming (18) - Class Diagram Aracını Kullanarak Class Oluşturmak

2010-05-12T09:09:00.000-07:00

Class Diagram Aracını Kullanarak Class Oluşturmak

Class Diagram, Object Oriented(nesne tabanlı) uygulamalarda, Classlar arasındaki ilişkilerin şema halinde gösterilmesini sağlayan bir araçtır. Bu araç içerisinde aynı zamanda Class öğelerini de(Field, Property, Method, Event) gösterebiliriz.

Class Diagram, Class ve öğeleri oluşturabildiği, bu Class ve öğeleri ilişkisel bir şema halinde gösterebildiği için, biz yazılım geliştiriciler için önemli bir araçtır.

Aşağıdaki şekilde; Inheritance, Class ve öğelerinin birlikte gösterildiği bir Class Diagram şeması gösterilmektedir.

Şimdi daha önce yazdığımız Sifre Class’ını Class Diagram ile oluşturalım. Öncelikle projemize yeni bir Class Diagram ekleyelim.

Projeye Class Diagram eklemek için, Solution Explorer penceresi içerisinde proje adı üzerinde sağ tıklayıp, çıkan kısayol menüsünden Add --> New Item komutu seçilir. Açılan Add New Item diyalog penceresinden, Class Diagram seçilir.

Açılan Class Diagram item’ına, Toolbox üzerindeki Class Designer sekmesinden, Class kontrolunu sürükleyerek Class ekleyebiliriz. Class kontrolunu Class Diagram üzerine sürükleyip bıraktığımızda karşımıza aşağıdaki pencere çıkacaktır.

Ayrıca Class Diagram item’ına, Class Designer sekmesinden Enum, Interface, Struct ve Delegate gibi diğer OOP nesnelerinide ekleyebiliriz.

Bu ekran üzerinde ki 3 alan bizim için önemlidir. Bunlar sırasıyla Class’ın adı, Access Modifier’ı ve Class’ın yeni bir dosyada mı yoksa varalan bir dosya üzerinde oluşturulacağıdır.

Class name alanına class ismini yazdıktan sonra, OK butonunu tıklayarak, Sifre Class’ımızı oluşturabiliriz.

Class’ımızın görüntüşü aşağıdaki gibi olacaktır.

Artık Class’ımızı oluşturduktan sonra sıra Class öğelerini(Property, Method) oluşturmaya geldi. Class öğelerini oluşturmak için Class Details penceresini kullanabiliriz. Eğer Class Details penceresi ekranda gözükmüyorsa View --> Other Windows --> Class Details menüsünden görüntüleyebiliriz.

Property eklemek için, Class Details penceresindeki Property sekmesini kullanabiliriz. Aşağıdaki resimde Sifre Class’ına Uzunluk Property’sinin eklenmesi gösterilmektedir.

Method eklemek için, Class Details penceresindeki Method sekmesini kullanabiliriz. Aşağıdaki resimde Sifre Class’ına SifreUret Method’unun eklenmesi gösterilmektedir.

Şimdi Karakter tipi Enum’u ve bu enum türünden olacak SifreKaraterTipi Property’sini tanımlayalım.

Önce Class Designer sekmesinden Enum kontrolunu Class Diagram üzerine sürükleyelim. Açılan penceredeki alanları aşağıdaki gibi değiştirin.

Ok butonunu tıklayarak Enum’ı oluşturduktan sonra, Enum değerlerini Class Details penceresinden girebiliriz. KarakterTipi Enum’ına Basit,Kompleks ve Ozel değerlerini ekliyoruz. Enum’un son hali aşağıdaki gibidir.

Artık KarakterTipi Enum’un türünden olacak SifreKarakterTipi Property’sini tanımlayabiliriz. Propery’nin tanımlanmış hali aşağıdaki resimde gösterilmektedir.

Son olarak Sifre Class’ımıza daha önce eklemiş (kod ile) olduğumuz 3 Constructor’ı Class Diagram üzerinden oluşturalım. Constructor’lar da method olduğuna göre Class Details penceresindeki Method sekmesinden tanımlanabililer. Fakat burada Class ismi ile Constructor isminin aynı olmasına dikkat edilmesi gerekir. Constructor’ların tanımlanmış hali aşağıdaki resimde gösterilmektedir.

Class Diagram ile oluşturduğumuz Sifre Class’ın son hali aşağıdaki gibidir. Artık öğelerin (Property,Method) içerisine kod yazarak Sifre Class’ımızı tamamlayabilirsiniz.

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;

namespace Class_Designer_ile_Calismak
{

public class Sifre
{

public Sifre()
{
throw new System.NotImplementedException();
}

public Sifre(int UzunlukDegeri)
{
throw new System.NotImplementedException();
}

public Sifre(int UzunlukDegeri, KarakterTipi SifreTipiDegeri)
{
throw new System.NotImplementedException();
}

public int Uzunluk
{
get
{
throw new System.NotImplementedException();
}
set
{
}
}

public KarakterTipi SifreKarakterTipi
{
get
{
throw new System.NotImplementedException();
}
set
{
}
}

public string SifreUret()
{
throw new System.NotImplementedException();
}

}

public enum KarakterTipi
{
Basit,
Kompleks,
Ozel,
}

}

Object Oriented Programming (17) - Class'dan Object Türetmek

2010-05-12T08:46:00.000-07:00

Class'dan Object Türetmek

Yukarıda Class'a taslak ,object’e ise somut ürün demiştik. Artık Class'dan Object(nesne) türetebiliriz. Class'dan Object türetmek için new deyimini kullanırız.

Aşağıda örnekte, Sifre Class'ına ait objSifre1 nesnenin türetimi gösterilmektedir. Örnekte iki farklı yöntem gösterilmektedir. İki yöntem arasındaki fark değişken alanı(scope) ile ilgilidir.

//Yöntem1
Sifre objSifre1
objSifre1 = new Sifre();

//Yöntem2
Sifre objSifre1 = new Sifre();

Yukarıdaki örnekte asıl önemli nokta "()" ifadesidir. Bu ifade nesne türetilirken Default Constructor'ın(Varsayılan Yapıcı Metod) çalıştırılmasını sağlar. Bunun dışında nesne türetilirken isteğe göre parametrik constructor'larda kullanılabilir.

Aşağıdaki örnekte Sifre Class'ına ait objSifre1 nesnenin türetimi, Property ve Method'larının kullanımı gösterilmektedir.

Sifre objSifre1 = new Sifre();
//Uzunluk Property'sinin değerini 10 olarak belirledik.
objSifre1.Uzunluk = 10;
//SifreTipi Property'sinin değerini Kompleks olarak belirledik.
//SifreTipi Property'si Enum türünden bir property dir.
objSifre1.SifreTipi = SifreKarakterTipi.Kompleks;
//SifreUret Method'unu kullanarak sifreyi ürettik.
string sonuc=objSifre1.SifreUret();

Aşağıdaki örnekte Uzunluk ve SifreTipi Property'lerinin değerlerini parametrik constructor yardımıyla verdik. Böylece Property'leri kullanmadan, Field'lara değer gönderebildik.

//Uzunluk ve SifreTipi Property'lerinin değerlerini
//Parametrik Constructor yardımıyla belirledik
Sifre objSifre1 = new Sifre(10, SifreKarakterTipi.Kompleks);
//SifreUret Method'unu kullanarak sifreti ürettik.
string sonuc = objSifre1.SifreUret();

Işık Üniversitesi Seminer

2010-05-11T08:37:00.000-07:00

29 Nisan 2010 tarihinde Işık Üniversitesi Şile Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Bilgi Üniversitesi Seminer

2010-05-11T08:31:00.000-07:00

28 Nisan 2010 tarihinde Bilgi Üniversitesi Dolapdere Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Yıldız Teknik Üniversitesi Seminer

2010-05-11T08:26:00.000-07:00

18 Mart 2010 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsünde "Blogla Pazarlama ve Kendi Bloğunuzu Oluşturmak" konulu bir seminer gerçekleştirdik.
Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Arel Üniversitesi Seminer

2010-05-11T08:20:00.000-07:00

17 Mart 2010 tarihinde Arel Üniversitesi Sefaköy Kampüsünde "Blogla Pazarlama ve Kendi Bloğunuzu Oluşturmak" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

İstanbul Üniversitesi Seminer

2010-05-11T08:16:00.000-07:00

11 Mart 2010 tarihinde İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Kültür Üniversitesi Seminer

2010-05-11T08:09:00.000-07:00

03 Mart 2010 tarihinde Kültür Üniversitesi Bahçelievler Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" , "C# ile Web Uygulamaları" konulu seminerleri gerçekleştirdik.

Bu başarılı iki seminer organizasyonu için, emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Gebze Yüksek Teknolojileri Enstitüsü Seminer

2010-05-11T08:03:00.000-07:00

23 Şubat 2010 tarihinde Gebze Yüksek Teknolojileri Enstitüsü Gebze Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Maçka Anadolu Teknik Lisesi Seminer

2010-05-11T07:58:00.000-07:00

04 Ocak 2010 tarihinde Maçka Anadolu Teknik Lisesinde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Avcılar Anadolu Meslek Lisesi Seminer

2010-05-11T07:55:00.000-07:00

12 Ocak 2010 tarihinde Avcılar Anadolu Meslek Lisesinde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Ümraniye Anadolu Meslek Lisesi Seminer

2010-05-11T07:51:00.000-07:00

30 Aralık 2009 tarihinde Ümraniye Anadolu Meslek Lisesinde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Object Oriented Programming (16) - Constructors, Destructor

2010-04-14T01:02:00.000-07:00

Constructors, Destructor

Yapıcı metodlar olarak adlandırılan Constructor'lar nesne yönelimli programlamada çok büyük öneme sahiptir. Constructor'lar(Yapıcı Metodlar), Class üzerinden oluşturulan her bir nesnenin(Object) ilk çalışacak void'leridir. Her nesne en az bir Constructor'a sahiptir. Bu constructor Default Constructor(Varsayılan Yapıcı Metod) olarak adlandırılır. Bunun dışında isteğe göre parametrik Constructor'lar oluşturulabilir.

Constructor'lar genellikle bir nesnenin field'larına başlangıç değerleri atamak için kullanılır.

Constructor'lar Class üzerinden nesne oluşturulduğu zaman Common Language Runtime (CLR) tarafından otomatik olarak çalıştırılır.

Constructor Tanımlamak

Constructor tanımlarken aşağıdaki adımlara dikkat edilmesi gerekir. Bunlar;

• Constructor isimleri Class ile aynı olmalıdır.
• Constructor'lar geriye değer döndürmez. Fakat Constructor'lar parametre değerleri alabilirler. Bu parametreleri belirlerken method overload kuralları(parametre sayı ve türlerinin farklı olması) geçerli olur. Default Constructor parametre değeri almaz.

Aşağıda Constuructor tanımlaması gösterilmektedir.

access-modifier class-adı(parametre-listesi)
{

}

Aşağıdaki örnekte _uzunluk adlı field'ın başlangıç/varsayılan değerini sekiz yapan, Default Constructor tanımı yapılmaktadır.

//Constructor
public Sifre()
{
_uzunluk = 8;
}

//Field
private int _uzunluk;

//Property
public int Uzunluk
{
get { return _uzunluk; }
set { _uzunluk = value; }
}

Aşağıdaki örnekte _uzunluk adlı field'ın değerini Class üzerinden Nesne oluşturulurken alan , Parametrik Constructor tanımı yapılmaktadır.

//Constructor
public Sifre(int UzunlukDegeri)
{
    _uzunluk = UzunlukDegeri;
}

//Field
private int _uzunluk;

//Property
public int Uzunluk
{
get { return _uzunluk; }
set { _uzunluk = value; }
}

Aşağıdaki örnekte _uzunluk ve _sifreTipi adlı field'ların değerini Class üzerinden Nesne oluşturulurken alan , farklı bir Parametrik Constructor tanımı yapılmaktadır.

//Constructor
public Sifre(int UzunlukDegeri, SifreKarakterTipi SifreTipiDegeri)
{
_uzunluk = UzunlukDegeri;
_sifreTipi = SifreTipiDegeri;
}

//Field
private int _uzunluk;
private SifreKarakterTipi _sifreTipi;

//Property
public int Uzunluk
{
get { return _uzunluk; }
set { _uzunluk = value; }
}

public SifreKarakterTipi SifreTipi
{
get { return _sifreTipi; }
set { _sifreTipi = value; }
}

Constructor ekledikten sonra Sifre Class'ının son hali aşağıdaki gibidir.

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;

namespace SifreUretici
{

//Enum
public enum SifreKarakterTipi
{
     Basit, Kompleks, Ozel
}

public class Sifre
{

//Constructor
public Sifre()
{
    _uzunluk = 8;
}

public Sifre(int UzunlukDegeri)
{
     _uzunluk = UzunlukDegeri;
}

public Sifre(int UzunlukDegeri, SifreKarakterTipi SifreTipiDegeri)
{
      _uzunluk = UzunlukDegeri;
      _sifreTipi = SifreTipiDegeri;
}

//Field
private int _uzunluk;
private SifreKarakterTipi _sifreTipi;

//Property
public int Uzunluk
{
get { return _uzunluk; }
set { _uzunluk = value; }
}

public SifreKarakterTipi SifreTipi
{
    get { return _sifreTipi; }
    set { _sifreTipi = value; }
}

//Method
public string SifreUret()
{
char[] karakter = { 'A','B','C','D','E','F','G','H','I', 'J','K','L','M','N','O','P','Q','R','S','T','U','V','W','X','Y','Z','1','2','3','4','5','6','7','8','9','0','a','b','c','d','e','f','g','h','i','j','k','l','m','n','o','p','q','r','s','t','u','v','w','x','y','z','!','@','?','$'};
Random rnd = new Random();
string sonuc = null;
for (int i = 1; i <= _uzunluk; i++)
{
int rastgeleSayi = 0;
if (_sifreTipi == SifreKarakterTipi.Basit)
{
rastgeleSayi = rnd.Next(0, 25);
}
else if (_sifreTipi == SifreKarakterTipi.Kompleks)
{
rastgeleSayi = rnd.Next(0, 61);
}
else if (_sifreTipi == SifreKarakterTipi.Ozel)
{
rastgeleSayi = rnd.Next(0, karakter.Length - 1);
}
sonuc += karakter[rastgeleSayi].ToString();
}
return sonuc;
}
} //Class
} //NameSpace

Constructor'lar ekledikten sonra Sifre Class'ının Class View'da ki görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.

Destructor(Yıkıcı Metod), Constructor'ın tersine nesne(object) yok edilirken devreye giren void'lerdir. Genelde bellek temizleme işlemlerinde yardımcı olmak amacıyla kullanılır. Aslında Visual Studio .NET de bellek yönetiminden Garbage Collector(GC) sorumludur. Destructor sadece Garbage Collector'ın manuel bir şekilde kullanılmasını sağlar. İşlem bittikten sonra Garbage Collector tarafından ilgili nesne bellekten kaldırılır.

Çöp toplama aracı olarak da bilinen Garbage Collector(GC), bellek yönetiminden sorumlu araçtır. GC servisi, bellek üzerinde allocate(yeni nesnelere yer açma) ve deallocate(bellekte uygun alanları serbest bırakma) işlemlerini gerçekleştirir. Ayrıca uzun süre erişilmeyen veya kullanılmayan nesneleri bellekten kaldırma, oluşturulan yeni nesneler için heap üzerinde yer açma gibi işlemleri de yerine getirir.

Daha önceki Microsoft uygulamalarında(Visual Basic), nesneyi bellekten temizlemek için nesneye Nothing değeri atıyorduk.

x = Nothing

Fakat bu işlem; nesneye Nothing değerini atamayı unutmamız, bağlı nesneleri yönetimi zorlaştırma gibi problemlere yol açmaktaydı. GC bu tür problemlerin hepsini ortadan kaldırarak bellek yönetimini otomatik hale getirir.

Bellek yönetimini daha etkin hale getirebilmek için GC'yi manuel olarak kontrol etmek gerekebilir. GC'nin manuel kontrol edilmesi Interface bölümünde daha detaylı ele alınacaktır.

Destructor Tanımlamak

Destructor tanımlarken aşağıdaki adımlara dikkat edilmesi gerekir. Bunlar;

• Destructor isimleri "~"(tilde) karakteri ve Class adının birleşimiyle oluşur. Ör ~Sifre().
• Destructor'lar parametre almaz ve geriye değer döndürmez.
• Bir Class içerisinde sadece bir Destructor tanımı yapılabilir.

Aşağıda Destructor tanımlaması gösterilmektedir.

~class-adı()
{

}

Aşağıdaki örnekte Sifre Clası için Destructor tanımı yapılmaktadır.

~Sifre()
{
// Finalize gerçekleşmeden önce yapılması
// gereken işlemler burada gerçekleştirilir
}

Destructor ve GC'nin manuel kullanımı Interface bölümünde detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

Object Oriented Programming (15) - Class'ın Son Hali

2010-04-14T00:51:00.000-07:00

Sifre Class'ının son hali aşağıdaki gibidir.

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;

namespace SifreUretici
{

//Enum
public enum SifreKarakterTipi
{
Basit, Kompleks, Ozel
}

public class Sifre
{

//Field
private int _uzunluk;
private SifreKarakterTipi _sifreTipi;

//Property
public int Uzunluk
{
get { return _uzunluk; }
set { _uzunluk = value; }
}

public SifreKarakterTipi SifreTipi
{
get { return _sifreTipi; }
set { _sifreTipi = value; }
}

//Method
public string SifreUret()
{
char[] karakter = { 'A','B','C','D','E','F','G','H','I', 'J','K','L','M','N','O','P','Q','R','S','T','U','V','W','X','Y','Z','1','2','3','4','5','6','7','8','9','0','a','b','c','d','e','f','g','h','i','j','k','l','m','n','o','p','q','r','s','t','u','v','w','x','y','z','!','@','?','$'};
Random rnd = new Random();
string sonuc = null;
for (int i = 1; i <= _uzunluk; i++)
{
int rastgeleSayi = 0;
if (_sifreTipi == SifreKarakterTipi.Basit)
{
rastgeleSayi = rnd.Next(0, 25);
}
else if (_sifreTipi == SifreKarakterTipi.Kompleks)
{
rastgeleSayi = rnd.Next(0, 61);
}
else if (_sifreTipi == SifreKarakterTipi.Ozel)
{
rastgeleSayi = rnd.Next(0, karakter.Length - 1);
}
sonuc += karakter[rastgeleSayi].ToString();
}
return sonuc;
}

} //Class
} //NameSpace

Object Oriented Programming (14) - Class içerisine Enum türünden Field ve Property Eklemek

2010-04-09T11:27:00.000-07:00

Class içerisine Enum türünden Field ve Property Eklemek

Enum, sabit elemanlardan oluşan ve bazı özel sözcükleri tam sayı olarak temsil etmemizi sağlayan özel bir tiptir.

Tanımı aşağıdaki gibidir
enum EnumAdi : tur{SOZCUK1,SOZCUK2,....,SOZCUKN}

Enum sabitlerinin türü byte, sbyte, short, ushort, int, uint, long ve ulong türlerinden herhangi biri olabilir. Eğer enum'un tür adı belirtilmediyse ,.NET IDE'si tarafından, varsayılan olarak int kabul edilir.

Enum tanımı Namespace içerisinde yapılır.

Aşağıdaki örnekte, Basit, Kompleks, Ozel sözcüklerinden olusan int tipinde bir enum tanımı yapılmıştır.

enum KarakterTipi
{
Basit,Kompleks,Ozel
}

KarakterTipi enum'u içerisindeki her sözcük bir rakamsal değer ile temsil edilir. Rakamsal bir değer atanmadığı sürece, Basit 0 ,Kompleks 1 , Ozel ise 2 değeri ile temsil edilir.

Eğer sözcüklerin temsil edildiği değerleri değiştirmek isterseniz aşağıdaki gibi bir işlem yapmanız gerekmektedir. Örnekte Basit 0 ,Kompleks 5 , Ozel ise 10 değeri ile temsil edilir.

enum KarakterTipi2 :int
{
Basit=0,Kompleks=5,Ozel=10
}

Aşağıdaki Örnekte, SifreUretici namespace'i altında, SifreKarakterTipi adında; Basit,Ozel ve Kompleks sözcüklerinden oluşan bir enum tanımladık.

namespace SifreUretici
{
//Enum
enum KarakterTipi
{
Basit, Kompleks, Ozel
}
public class Sifre
{

} //Class
} //NameSpace

Enum'u tanımladıktan sonra artık Enum türünden bir property yazabiliriz. Önce field'ı tanımlayarak başlıyalım. Örnekte _sifreTipi adında bir field tanımladık. Bu field, SifreKarakterTipi türünde tanımlanmıştır.

private SifreKarakterTipi _sifreTipi;

Şimdi _sifreTipi field'ı içerisindeki değeri okuyabilen ve değiştirebilen bir Property yazabiliriz. Propery oluşturmak için field satırının tamamını seçerek, art arda CTRL + R ve CTRL + E tuş kombinasyonlarına basarız. Açılan Encapsulate Field penceresinde OK butonu tıklayarak, SifreTipi adındaki property'i oluştururuz.

Sifre Class'ımızın görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.

//Field
private SifreKarakterTipi _sifreTipi;

//Property
public SifreKarakterTipi SifreTipi
{
get { return _sifreTipi; }
set { _sifreTipi = value; }
}

SifreTipi Property'sinden seçilen değere göre şifre üretmek için, SifreUret metodunda aşağıdaki değişiklikler yapılır.

public string SifreUret()
{
char[] karakter = { 'A','B','C','D','E','F','G','H','I', 'J','K','L','M','N','O','P','Q','R','S','T','U','V','W','X','Y','Z','1','2','3','4','5','6','7','8','9','0','a','b','c','d','e','f','g','h','i','j','k','l','m','n','o','p','q','r','s','t','u','v','w','x','y','z','!','@','?','$'};
Random rnd = new Random();
string sonuc = null;
for (int i = 1; i <= _uzunluk; i++)
{
int rastgeleSayi = 0;
if (_sifreTipi == SifreKarakterTipi.Basit)
{
rastgeleSayi = rnd.Next(0, 25);
}
else if (_sifreTipi == SifreKarakterTipi.Kompleks)
{
rastgeleSayi = rnd.Next(0, 61);
}
else if (_sifreTipi == SifreKarakterTipi.Ozel)
{
rastgeleSayi = rnd.Next(0, karakter.Length - 1);
}

sonuc += karakter[rastgeleSayi].ToString();
}

return sonuc;
}

Object Oriented Programming (13) - Class İçerisine Method Eklemek

2010-04-09T07:30:00.000-07:00

Class İçerisine Method Eklemek

Class içerisine method eklemek için, void yada function yazmak yeterli olacaktır.

Method'ların access modifier'ı public, private veya protected olabilir. Private modifier ile tanımlanan method'lar, sadece bulundukları Class içerisinde geçerli olurlar. Bu tür Method'lara iç method da denilebilir. Bu tür methodlar daha çok Class içerisinde tekrar eden işler için kullanılır.

Protected modifier ile tanımlanan methodlara, hem bulunduğu Class içerisinden hem de Inheritance (miras alındığı) yapılan Class içerisinden erişilebilir. Protected access modifier ile method tanımlama işlemi Inheritance (Miras Alma) konusunda detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

Methodun Solution üzerinden erişilebilir olması için, method'u public access modifier ile tanımlanmanız gerekir. Access modifier eklenmeyen methodlar .NET IDE'si tarafından varsayılan olarak private modifier'lı kabul edilir.

Aşağıdaki örnekte, geriye 10 karakter uzunluğunda string değer döndüren, bir method tanımı yapılmıştır. Bu method ile karakterleri harf ve rakamdan oluşan rastgele şifreler üretilmektedir.

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;

namespace SifreUretici
{
public class Sifre
{
//Field
private int _uzunluk;

//Property
public int Uzunluk
{

get { return _uzunluk; }
set { _uzunluk = value; }
}

//Method

public string SifreUret()
{
char[] karakter = { 'A', 'B', 'C', 'D', 'E', 'F', 'G', 'H', 'I', 'J', 'K', 'L', 'M', 'N', 'O', 'P', 'Q', 'R', 'S', 'T', 'U', 'V', 'W', 'X', 'Y', 'Z', '1', '2', '3', '4', '5', '6', '7', '8', '9', '0', 'a', 'b', 'c', 'd', 'e', 'f', 'g', 'h', 'i', 'j', 'k', 'l', 'm', 'n', 'o', 'p', 'q', 'r', 's', 't', 'u', 'v', 'w', 'x', 'y', 'z' };

Random rnd = new Random();
int RastgeleSayi;
string sonuc = null;

for (int i = 1; i <= 10; i++)
{
RastgeleSayi = rnd.Next(0, karakter.Length - 1);
sonuc += karakter[RastgeleSayi].ToString();
}
return sonuc;
}

} //Class
} //NameSpace

Method içersisindeki işlemleri gerçekleştirirken field değerlerinden faydalanabiliriz. Örneğin yukardaki method da kullandığımız 10 karakterlik sabit şifre uzunluğunu, Uzunluk adında bir property'den alarak değişken hale getirebiliriz. Böylece SifreUret methodumuz, girilen şifre uzunluğuna göre otomatik olarak şifre üretir.

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;

namespace SifreUretici
{

public class Sifre
{

//Field
private int _uzunluk;

//Property
public int Uzunluk
{
get { return _uzunluk; }
set { _uzunluk = value; }
}

//Method
public string SifreUret()
{
char[] karakter = { 'A', 'B', 'C', 'D', 'E', 'F', 'G', 'H', 'I', 'J', 'K', 'L', 'M', 'N', 'O', 'P', 'Q', 'R', 'S', 'T', 'U', 'V', 'W', 'X', 'Y', 'Z', '1', '2', '3', '4', '5', '6', '7', '8', '9', '0', 'a', 'b', 'c', 'd', 'e', 'f', 'g', 'h', 'i', 'j', 'k', 'l', 'm', 'n', 'o', 'p', 'q', 'r', 's', 't', 'u', 'v', 'w', 'x', 'y', 'z' };

Random rnd = new Random();
int RastgeleSayi;
string sonuc = null;

for (int i = 1; i <= _uzunluk; i++)
{
RastgeleSayi = rnd.Next(0, karakter.Length - 1);
sonuc += karakter[RastgeleSayi].ToString();
}
return sonuc;
}

} //Class
} //NameSpace

Son olarak Method isimleri belirlerken Fiil kullanmamız önerilir. Örnek: SifreUret(),Focus(),Clear() gibi...

Object Oriented Programming (12) - Class içerisine Field ve Property Eklemek

2010-03-30T07:47:00.000-07:00

Class içerisine Field ve Property Eklemek

Class içerisine field eklemek için, private veya protected access modifier ile bir değişken tanımlamak yeterli olacaktır.

Private modifier'ı ile tanımlanan field'a sadece bulunduğu Class içerisinden erişilebilir. Protected modifier ile tanımlanan field'a hem bulunduğu Class içerisinden hem de Inheritance (miras alındığı) yapılan Class içerisinde erişilebilir. protected access modief ile field tanımlama işlemi Inheritance (Miras Alma) konusunda detaylı bir şekilde ele alınacaktır.

Aşağıda örnekte Sifre Class'ımız için _uzunluk adında bir field tanımladık.

private int _uzunluk;

Şimdi _uzunluk field'ı içerisindeki değeri okuyabilen ve değiştirebilen bir Property yazalım. Propery oluşturmanın en kolay yolu, field satırının tamamını seçerek, sağ tuş kısayol menüsünden Refactor -> Encapsulate Field komutunu seçmektir. Bu işlem CTRL + R ve CTRL + E tuş kombinasyonlarına art arda basılarak da yapılabilir.

Açılan Encapsulate Field penceresinde ki Property Name değerine, .NET IDE'si tarafından varsayılan olarak Uzunluk adı verilmiştir.

OK butonu tıkladıktan sonra Sifre Class'ımızın görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;

namespace SifreUretici
{

public class Sifre
{

//Field
private int _uzunluk;

//Property

public int Uzunluk
{

get { return _uzunluk; }

set { _uzunluk = value; }
}

}

}

Field ve Property isimleri belirlerken camelCase ve PascalCase isimlendirme standartlarını kullanırız. Bu standartlara göre, field ismi belirlerken alt tire(_) ile başlar, camelCase(uzunluk, adSoyad, tcKimlikNo gibi) isimlendirme standartı ile devam ederiz. Property isimlerinde ise PascalCase (Uzunluk, AdSoyad, TcKimlikNo) isimlendirme standartı kullanırız. Örnekler de bu standartlara uyulmaktadır.

Object Oriented Programming (11) - Class Yazmak

2010-03-23T05:33:00.000-07:00

Class Yazmak

Bir proje içerisine Class eklemek için Visual Studio . NET 2008'den faydalanabilirsiniz. Varsayılan olarak Visual Studio içerisinden eklenen her bir Class için ayrı bir kaynak dosya(.cs uzantılı) oluşturulur. Bu kaynak dosyanın içeriği aşağıdaki gibidir.

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;

namespace ProjeAdi
{

class Class1
{

}

}

Bir kaynak dosya(.cs uzantılı dosya) içerisinde birden fazla Class ve Namespace tanımlaması yapılabilir. (Namespace bölümünde, içi içe Namespace kullanımına değinilmiştir.) Aşağıdaki örnekte, nsClassGrubu namespace içerisinde, Class1 ve Class2 adında iki Class tanımlaması gösterilmektedir.

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;
namespace nsClassGrubu
{

public class Class1
{

}

public class Class2
{

}
}

Projeye Class eklemek için, Solution Explorer penceresi içerisinde proje adı üzerinde sağ tıklayıp, çıkan kısayol menüsünden Add --> Class komutu seçilir. Açılan Add New Item diyalog penceresinden, Class'a bir ad vererek ekleme işlemi tamamlanır.

Ayrıca Project-->Add Class menüsünü içerisinden de Class eklenebilir.

Aşağıdaki örnekte SifreUretici adında bir Windows Application'a, Sifre adında bir Class eklenmektedir. Clasımızın tüm Solution üzerinden erişilebilir olması için, class adının önüne public access modifier'ının eklenmesi gerekmektedir. public access modifier'ı eklenmeyen claslar internal olacaktır.

using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Linq;
using System.Text;

namespace SifreUretici
{

public class Sifre
{

}

}

Önemli bir ayrıntıyı belirtmeden geçmeyelim. Oluşturulan her yeni projenin Root Namespace ve Assembly adı VS .NET IDE'si tarafından, proje adı üzerinden, varsayılan olarak verilmektedir. Yukardaki örnekte Sifre Class'ının bulunduğu root namespace adı(SifreUretici) NET IDE'si tarafından otomatik olarak verilmiştir. Eğer Assembly ve Root Namespace adını değiştirmek istiyorsanız, Solution Explorer penceresindeki proje adı üzerinde sağ tıklayıp, çıkan kısayol menüsünden Properties komutunu seçmelisiniz.

Son olarak Class, Field ve Property isimleri belirlerken, Sıfat veya Fiil değil İsim vermemiz önerilir. Örnek: Random, Textbox,Sifre gibi...

Object Oriented Programming (10) - Object Browser ve Class View Kullanmak

2010-03-15T07:10:00.000-07:00

Object Browser ve Class View Kullanmak

Object Browser, Visual Studio .NET içerisindeki kütüphane(Assembly) ve Namespace'leri tüm alt öğeleriyle ile beraber hiyerarşik şekilde listeler.

Object Browser'ı görüntülemek için, View Penceresinden Object Browser komutunu verebilirsiniz veya Ctrl + Alt + J kısayol tuş kombinasyonunu kullanabilirsiniz.

Object Browser penceresinin sol üst köşesindeki Browse seçeneğinden, görüntülenmesini istediğimiz Framework versiyonunu seçerek, o Framework'e ait Assembly'leri listeleyebiliriz. Ayrıca "All Components" seçeneği ile tüm Assembly'lerin listelenmesini sağlayabiliriz.

Object Browser içerisinde Browse edilen seçeneğe göre tüm referenslar(Assembly) ve bu referanslarla ilişkili namespace'leri hiyerarşik bir şekilde listelenir.

Objects paneli içerisinden seçilen herhangi bir Namespace genişletilirse, içindeki tüm öğeler hiyerarşik şekilde listelenir. Bu öğelerin herhangi biri seçildiğinde, o öğeye ait tüm alt öğeler Object Browser penceresinin sol bölmesinde gösterilir.

Objects penceresinin sağ alt köşesinde ise, seçilen öğenin tanımını ve hangi namespace altında olduğu gösterilir.

Class View, Projeye ait tüm Namespace'lerle beraber, bu namespace'lere ait tüm Class ve alt öğelerini(field, property, method, event) listeleyen önemli bir penceredir.

Class View'ı görüntülemek için, View Penceresinden Class View komutunu verebilirsiniz veya Ctrl + Shift + C kısayol tuş kombinasyonunu kullanabilirsiniz.

Object Oriented Programming (9) - Encapsulation

2010-03-15T07:04:00.000-07:00

Encapsulation

Genelde Class öğeleri(Property,Method), başka bir Class tarafından kullanılmak amacıyla yazılır. Bunun yanında bazı Class öğeleride, diğer öğelere yardımcı olmak amacıyla yazılır. Bu öğeler genellikle Class'ın iç işlerinde kullanılır. Belli bir Class'ı kullanan başka bir Class'ın, iç işlerde kullanılan bu öğeleri görmesi veya bilmesi gerekmez. Bu amaçla bazı property ve methodların, ait olduğu class dışından, erişimini sınırlama özelliğine encapsulation (kapsülleme) denir.

Öğeleri sadece bulunduğu Class içerisinde erişilebilir yapmak için(Encapsule yapmak için) private veya protected access modifier'larını kullanırız.

Örnekte ki GazaBas metodu, SuspansiyonSisteminiDevreyeSok(), KaportadaYagDolastir(), ve MotoraBenzinPompala() iç metodlarının sırayla çalıştırır. Ayrıca Araba Class'ından Object türetildiği zaman, sadece GazaBas() metodu gözükecektir.

public class Araba
{

public void GazaBas()
{

SuspansiyonSisteminiDevreyeSok();

YagDolastir(5);

MotoraBenzinPompala();
}

private void SuspansiyonSisteminiDevreyeSok()
{
}

private void YagDolastir(int lt)
{
}

private void MotoraBenzinPompala()
{
}

}

Object Oriented Programming (8) - Field, Property, Method, Event :

2010-03-14T13:22:00.000-07:00

Field, Property, Method, Event :

Field : Class içerisinde tanımlanan ve değer saklamak amacıyla kullanılan Class öğeleridir. private modifier'ı (erişim denetleyicileri) ile tanımlandığı için, bu öğelere class dışından erişilemez.

Aşağıda ki örnekte Ad değeri saklamak için string türünde bir field tanımladım.

private string _ad;

Property : Field içerisindeki değerleri, okumak, yazmak veya değiştirmek amacıyla kullanılan Class öğeleridir. public modifier'ı ile tanımlandığı için, bu öğelere Class tanımlandığı zaman(Class'dan Object türetildiği zaman) erişilebilir. Property'nin asıl amacı Class içerisinde data depoladığımız Field değerini değiştirmektir.

Bir Property Get ve Set adında iki accessor'dan oluşur. Get accessor Field içerisindeki değeri okumak için, Set accessor ise Field değerini değiştirmek için kullanılır. Property içerisinde Get ve Set accessor'ları kullanarak property'nin tipini belirleriz. Eğer Property içerisinde hem Get hem de Set accessor'u kullanıyorsak propery'miz standart(hem değer yazılabilen hemde okunabilen) bir property olur. Sadece Get accessor'u kullanılıyorsak okunabilir, Set accessor'u kullanıyorsak sadece yazılabilir bir property olur.

Aşağıdaki örnekte _ad field'ı içerisindeki değeri okuyabilen ve değiştirebilen Ad isimli string bir property tanımladım.

public string Ad
{
get
{
return _ad;
}

set
{
_ad = value;
}
}

Aşağıdaki örnekte sadece okunabilir bir property tanımladım. Bu tür property'ler genellikle dışarıdan değiştirmesini istemediğimiz program tarafından otomatik olarak üretilen değerler için kullanılır.

//_sayi field'ın değeri herhangi bir metod içerisinden alınabilir.

private int _sayi = 20;

public int KayitSayisi
{

get
{
return _sayi;
}

}

Son olarak bir yazılabilir property örneği verelim. Bu tür property'lerde field'ın değeri sadece değiştirilebilir.

//_sayi field'ın değeri herhangi bir metod içerisinden alınabilir.

private int _sayi;

public int Uzunluk
{

set
{
_sayi = value;
}

}

Method : Method'lar, Object ve Class'a ait eylemleri(aksiyonları) gerçekleştirebildiğimiz kod bloklardır. Örneğin bir Sifre class'ında, Sifre üretme veya var olan şifreyi sıfırlama işlemleri method olarak sayılabilir(yazılabilir). 2 çeşit method tipi vardır. Bunlar ;

• Geriye değer döndürmeyen method(void) : Bu tür method'lar sadece içerisindeki kod bloğunu çalıştırır.

Aşağıdaki örnekte string değer alan, aldığı bu değeri MessageBox üzerinde gösteren ve geriye değer döndürmeyen bir method tanımı yapılmıştır.

public void MesajGoster(string mesaj)
{
MessageBox.Show(mesaj);
}

• Geriye değer döndüren method(function) : Bu tür method'lar da tıpkı void gibi içerisindeki kod bloğunu çalıştırırlar. Fakat void'lerden farklı olarak geriye bir değer(return deyimi ile) döndürürler. Bu değer reference type veya value type türünden olabilir.

Aşağıdaki örnekte, geriye 10 karakter uzunluğunda string değer döndüren, bir method tanımı yapılmıştır. Bu method ile karakterleri harf ve rakamdan oluşan rastgele şifreler üretilmektedir.

public string SifreUret()
{
char[] karakter = {'A','B','C','D','E','F','G','H','I', 'J','K','L','M','N','O','P','Q','R','S','T','U','V','W','X','Y','Z', '1','2','3','4','5','6','7','8','9','0','a','b','c','d','e','f','g', 'h','i','j','k','l','m','n','o','p','q','r','s','t','u','v','w','x', 'y','z'};

Random rnd = new Random();
int RastgeleSayi;
string sonuc = null;
for (int i = 1; i <= 10; i++)
{
RastgeleSayi = rnd.Next(0, karakter.Length - 1);
sonuc += karakter[RastgeleSayi].ToString();
}

return sonuc;

}

Method içersisindeki işlemleri gerçekleştirirken field değerlerinden faydalanabiliriz. Örneğin yukardaki method da kullandığımız 10 karakterlik sabit şifre uzunluğunu, Uzunluk adında bir property'den alarak değişken hale getirebiliriz. Böylece SifreUret methodumuz, girilen şifre uzunluğuna göre otomatik olarak şifre üretir.

Aşağıdaki örnekte Uzunluk propertisinin ve SifreUret methodunun beraber kullanımı gösterilmektedir.

//Field = Class içerisinde değer saklamak için kullanılır

private int _uzunluk;

//Property

public int Uzunluk
{
get { return _uzunluk; }
set { _uzunluk = value; }
}

public string SifreUret()
{
char[] karakter = { 'A','B','C','D','E','F','G','H','I',
'J','K','L','M','N','O','P','Q','R',
'S','T','U','V','W','X','Y','Z',
'1','2','3','4','5','6','7','8','9','0',
'a','b','c','d','e','f','g','h','i','j','k',
'l','m','n','o','p','q','r','s','t','u','v',
'w','x','y','z','!','@','?','$'};

Random rnd = new Random();
string sonuc = null;

for (int i = 1; i <= _uzunluk; i++)
{
int rastgeleSayi = 0;
rastgeleSayi = rnd.Next(0, karakter.Length - 1);
sonuc += karakter[rastgeleSayi].ToString();
}

return sonuc;
}

Metot Overload

Metot Overload (metodları aşırı yükleme), bir metodun birden fazla, farklı imza ile tanımlanmasıdır. Daha farklı bir anlatımla aynı isimli metodun birden fazla farklı parametre imzası almasıdır.

Güncel hayattan bir örnek ile konuyu açalım. Biri size “Benim doğum tarihim 6.5.1980. Ben kaç yaşındayım?” diye sorabilir. Aynı soru “Benim doğum yılım 1980. Ben kaç yaşındayım?” olarak da sorulabilir. Aslında burada iki farklı hesaplama söz konusudur. Birincisinde günümüzdeki yıldan verilen değerdeki yıl bulunarak çıkartılır. İkincisinde ise günümüzdeki yıldan direk verilen değer çıkartırılır. Bu iki farklı hesaplama dolayısı ile iki farklı metot gerektirir. Bu metotları kod olarak yazmak istersek şu şekilde yazabiliriz:

int TariheGoreYasHesapla(DateTime tarih)
{
int sonuc;
int dogumYili=tarih.Year;
sonuc = DateTime.Now.Year - dogumYili;
return sonuc;
}

int YilaGoreYasHesapla(int yil)
{
int sonuc;
sonuc = DateTime.Now.Year - yil;
return sonuc;
}

Ancak görüldüğü gibi bu iki metotun da amacı aynıdır: Yaş Hesaplamak! C#, parametrelerin imzası ayrı olduğu sürece birden fazla metota aynı ismi verme olanağını tanır.

Bu bilgi ışığında kodlar şu şekilde yazılabilir:

int YasHesapla(DateTime tarih)
{
int sonuc;
int dogumYili=tarih.Year;
sonuc = DateTime.Now.Year - dogumYili;
return sonuc;
}

int YasHesapla(int yil)
{
int sonuc;
sonuc = DateTime.Now.Year - yil;
return sonuc;
}

Artık sadece YasHesapla ismi kullanılarak iki metot da çağırılabilir. Eğer metoda DateTime tipinde bir değer gönderirseniz ilk metot, int veri tipinde değer gönderirseniz ikinci metot çalışacaktır. Visual Studio’da bir metotun kaç overload’u olduğu görülebilir. Ayrıca bu metotun overload’larının istediği imzalar IntelliSense’de aşağı-yukarı ok tuşları ile gezilebilir.

Overload’ların kullanılma nedeni yazılımcıyı metot kargaşasından kurtarmaktır. Aşağıdaki şekilde görüldüğü gibi MessageBox sınıfının Show metodunun 21 tane overload’ı vardır.

MessageBox’ın kullanımını hatırlayın. Bazen sadece ekranda mesaj olarak gözükmesi gereken metni verirken, bazen metnin yanında pencere başlığını, bazen pencerede gözükecek ikonu, bazen de Yes-No, OK gibi gösterilecek düğmeleri veriyoruz. Aslında bunların hepsi ayrı ayrı metotlardır. Eğer MessageBox’ın Show metotlarında overload kullanılmasaydı .

MessageBox.SadeceMetinGoster(“Merhaba Dünya”);
MessageBox.MetinVeBaslikGoster(“Merhaba Dünya”,”İlk Programım”);
MessageBox.MetinBaslikVeDugmeGoster(“Merhaba Dünya”,”İlk Programım”, Buttons.YesNo);

gibi kargaşaya yol açan bir çok metot kullanılacaktı. Oysa overload sayesinde sadece Show metodunu kullanıp parametrelerini değiştiriyoruz.

Object Oriented Programming (7) - Access Modifiers(Erişim Belirleyicileri)

2010-03-11T02:05:00.000-08:00

Access Modifiers(Erişim Belirleyicileri) :

Class yazmaya başlamadan önce Access Modifier'ları(Erişim Belirleyicileri) incelememiz gerekir. Access Modifier, oluşturduğunuz Class veya Class içindeki öğelerin(Property,Method ve Eventları) erişim seviyelerini belirlemek için kullanılan anahtar deyimler(kelimler) grubuna, toplu olarak verilen isimdir.

public : Her yerden erişilebilir. Class ve Class içindeki öğeler için kullanılabilir.

private : Sadece class içerisinden erişim yapılabilir. Class dışından erişim yapılamaz. private class öğelerini, bu class’ı inherit eden class’larda kullanamaz.

Eğer private bir class sözkonusu ise ancak aynı namespace içindeki classlar bu class’ı kullanabilir. Class’lar için geçerli olan bu durum field, method ve property’ler içinde geçerlidir.

protected : protected’ın kullanımı private’a benzemektedir. Yani yine sadece o class’ta kullanılabilir. Ama bunun yanında bu class’ı inherit eden classlarda bu property ve method'lardan(öğelerden) yararlanabilir. Bunun dışında hiçbir şekilde kullanılamaz.

Ayrıca sadece field, property ve method'lar protected tanımlanabilirler, class’lar protected tanımlanamazlar.

internal : internal olarak tanımlanan öğeye, bulunduğu assembly’nin (Dll,Exe) içerisinden erişilebilir, assembly dışarıdan erişilemez.

protected internal : protected internal access modifier'ı, protected ve internal access modifier'ların Veya (OR) işlemiyle birleştirilmiş halidir. protected internal olarak tanımlanmış öğeye, tanımlandığı class’ın içinden ve o class’tan türetilmiş diğer class’lardan erişilebilir. Ayrıca, aynı assembly içinde olmasa bile, tanımlandığı class’tan türetilmiş diğer class’ların içinde de erişilebilirdir.

Object Oriented Programming (6) - OOP Kavramları - Class ve Object

2010-03-11T02:02:00.000-08:00

Class ve Object:

Class yazmaya başlamadan önce class ve object kavramlarını konuşalım. Class'a taslak ,object’e ise somut ürün diyebiliriz. Class ana hatları belirtirken object ise bu ana hatlardan yararlanılarak oluşturulmuş nesneleri ifade eder.

Class’ları bina yapımındaki krokiler olarak , binaları ise bu krokilerden türetilen object'ler olarak yorumlayabiliriz. Class’ların belirli Property,Method ve Eventları vardır. Ama bu öğelere (Property,Method ve Eventları) herhangi bir bilgi yerleştirilmesi sözkonusu değildir. Bu bilgileri yerleştiren Object’lerdir. O zaman binanın taslağından (class) yola çıkarsak her binanın(objenin) rengi farklı olacaktır. Çünkü her objenin kendi özellikleri sözkonusudur.

Class ve Object arasında ilişki aşağıdaki şekilde gösterilmektedir. Class’lar bir kere oluşturulur(Örneğin bir Araba Modeli) ve bu class’tan yararlanılarak bir çok object(Araba) oluşturulur.

Object Oriented Programming (5) - OOP Kavramları - Namespace

2010-03-11T01:59:00.000-08:00

Namespace :

.NET içerisindeki tüm Assembly'ler(kütüphaneler), .NET Framework ismi verilen ortak çatı altında toplanır. Bu çatı altındaki tüm Assembly'ler amaçlarına göre namespace denilen isim alanı altında gruplandırılır. Bu isim alanı(namespace) içerisinde Class ve Interface'ler bulunur.

Örneğin, .NET içerisinde veritabanı uygulamaları geliştirmek için System.Data.dll kütüphanesine ihtiyaç duyulur. Bu kütüphane Visual Studio .NET içerisindeki tüm proje şablonlarında otomatik olarak yer alır. System.Data.dll kütüphanesi içerisinde;

• System.Data
• System.Data.Common
• System.Data.SqlClient
• System.Data.OleDb
• System.Data.SqlTypes
• System.Xml

namespace'leri yer alır.

Yeni Namespace Eklemek:

Yeni bir namespace oluşturmak için namespace anahtar kelimesi kullanılır.

namespace NameSpace_adı
{
...
}

Aşağıdaki örnekte NSBilgeAdam isminde bir namespace tanımladım ve bu namespace içerisine Egitim ve Ogrenci isminde claslar ekledik.

namespace NSBilgeAdam
{

//BilgeAdam namespace kullanılacak.
//Class ve Interface tanımlanabilir.

class Egitim
{

//...

}

class Ogrenci
{

//…

}

// vs...

}

BilgeAdam namespace içindeki Ogrenci Class'ını kullanmak için, Class ismini namespace ile birlikte belirtmek gerekir.

bilgeadam.NSbilgeadam.Ogrenci yeniogrenci;
yeniogrenci = new bilgeadam.NSbilgeadam.Ogrenci() ;

Proje ile aynı isime sahip bir namespace .NET derleyicisi tarafından yeni oluşturulan tüm projelere varsayılan olarak eklenir. Bu genel namespace'e root namespace denir. Dolayısıyla kendi oluşturduğumuz namespace'leri kullanırken, namespace'imizin önüne root namespace'in adını eklemeniz gerekmektedir.

Herhangi bir namespace içerisinde birden fazla alt namespace tanımlanabilir. Örnekte NSBilgeAdam namespace içerisine Idari, Egitim ve Ogrenci adında üç ayrı namespace ekledim.

namespace NSBilgeAdam
{

//BilgeAdam namespace kullanılacak.

//Class ve Interface tanımlanabilir.

namespace Idari
{

class Personel
{

}

}

namespace Egitim
{

class Grup
{

}

}

namespace Ogrenci
{

class Bilgi
{

}

}

// vs...

}

Projeye Namespace Dâhil Etmek

Bir namespace içerisinde yer alan Classları kullanmak için, Class'ın bulunduğu Assembly'nin yolunu eksiksiz olarak belirtmek gerekir. Ancak bu şekilde kullanımlar, kodun okunmasını oldukça zorlaştırır. Örnekte Classlar bu yöntemle tanımladık.

bilgeadam.NSbilgeadam.Idari.Personel kisi1;
kisi1 = new bilgeadam.NSbilgeadam.Idari.Personel();

bilgeadam.NSbilgeadam.Ogrenci.Bilgi Ogrencibilgi;
ogrencibilgi = new bilgeadam.NSbilgeadam.Ogrenci.Bilgi();

Her Class için Assembly yolunun tekrarını ortadan kaldırmak için, using anahtar sözcüğü kullanılır. using sözcüğü ile eklenen namespace'lerin Class'larına, proje içerisinden doğrudan erişilebilir.

Örnekte NSBilgeAdam namespace'nin projeye dâhil edilmesi gösterilmektedir.

using bilgeadam.Nsbilgeadam;

NSBilgeAdam namespace'nde bulunan bir Class'ı kullanmak için sadece ismini yazmak yeterli olacaktır.

Ogrenci.Bilgi ogrenciBilgi = new ogrenci.Bilgi();

İç içe namespace'lerin kullanımında, içteki namespace kolayca erişmek için kısaltmalar kullanılabilir. Örnekte, NSBilgeAdam namespace içerisindeki Ogrenci namespace'ine erişim gösterilmektedir.

using ogr = bilgeadam.NSBilgeadam.Ogrenci;

Public Class Form1:System.Windows.Forms.Form
{

// ...

ogr.Bilgi OgrBilgi = new ogr.Bilgi();

}

Object Oriented Programming (4) - OOP Kavramları - Assembly

2010-03-11T01:51:00.000-08:00

Assembly :

Visual Studio .NET ortamında geliştirilen uygulamalar derlendiğinde, .exe veya .dll uzantılı dosyalar oluşur. .NET’in otomatik olarak oluşturduğu bu dosyalara assembly denir. Assembly içerisinde dosyaya ait başlık, açıklama ve telif hakkı gibi kritik bilgiler tutulur.

Visual Studio .Net içerisinde geliştirilen bir projeye, farklı kişiler tarafından geliştirilmiş assembly’ler eklenebilir. Özellikle gelişmiş projelerde assembly’ler ayrı programcılar tarafından yazılarak ortak bir proje altında toplanabilir.

Proje şablonlarında en çok kullanılan Assembly’ler şunlardır:

 System: Programın çalışması için gerekli en temel referanstır. System.dll kütüphanesi içerisinde tutulur.
 System.Data: Veritabanı bağlantılarının yapılması için gerekli referanstır. System.Data.dll kütüphanesi içerisinde tutulur.
 System.Drawing, System.Windows.Forms: Windows form ve kontrollerini içeren referanstır. System.Drawing.dll ve System.Windows.Forms.dll kütüphaneleri içerisinde tutulur.
 System.XML: XML teknolojisinin kullanılmasını sağlayan referanstır. System.XML.dll kütüphanesi içerisinde tutulur.

Object Oriented Programming (3) - ValueType ve Reference Type Arasındaki Farklar

2010-03-09T11:51:00.000-08:00

ValueType ve Reference Type Arasındaki Farklar

Şimdi örnek ile Value Type ve Referens Type'ı inceliyelim.

Örnekte, int türünde a ve b adlarında iki Value Type değişken tanımladık. Değişkenlere başlangıç değeri atadıktan sonra a değişkenin değerini b değişkenine atadık. Sonra her iki değişkeni de yazdırdık. Her iki değişken Stack de ayrı alanlarda depolandığı için birbirinden bağımsız kendi değerlerini depolayabildiler.

int a = 0;
int b = 0;
a = 10;
b = a;
b += 5;
MessageBox.Show("a=" + a.ToString());
MessageBox.Show("b=" + b.ToString());

Örnekte StringBuilder Class'ından sb1 ve sb2 adlarında iki Reference Type tanımladık. Daha sonra StringBuilder Class'ından türettiğim sb1 isimli nesnemin içerisine (Append Metodunu kullanarak) "Tamer " değerini ekledik ve sb1 isimli nesnemi sb2 nesnesine atadık. Atama işleminden sonra sb1 ve sb2 nesneleri Stack bölümünde aynı adresi kullandıkları için nesneler birbirlerine eşitlenirler.

StringBuilder sb1 = new StringBuilder();//RAM’de heap oluştur
StringBuilder sb2 = new StringBuilder();//RAM’de heap oluştur
sb1.Append("Tamer "); //sb1 e değer ata
sb2 = sb1; //sb1 değerini sb2 ye ata
MessageBox.Show("string 1=" + sb1.ToString());//sb1 oku
MessageBox.Show("string 2=" + sb2.ToString());//sb2 oku
sb1.Append("ŞAHİNER"); //sb1 değerine ekleme yap
MessageBox.Show("string 1=" + sb1.ToString());//sb1 oku
MessageBox.Show("string 2=" + sb2.ToString());//sb2 oku

Object Oriented Programming (2) - Common Type System(CTS)

2010-03-09T08:45:00.000-08:00

Common Type System(CTS)

OOP'a başlamadan önce Visual Studio .NET de kullanılan veri tiplerinden bahsedelim. .NET içerisinde kullanılan tiplerin tümü ortak bir isim altında toplanır. Bu isme "Common Type System(CTS)" denir. CTS iki bölümde incelenir. Bunlar;

• Value Type
• Reference Type

dır.

Value Type : Bu türdeki veri tiplerinin en önemli özelliği RAM de Stack bölümünde saklanmasıdır. Value Type en iyi örnek string hariç standart değişken tipleridir.(int,long,bool).

Value Type değişkenler tanımlandığı zaman RAM de(Stack bölümünde) ,değişken tipinin boyutları ölçüsünde, belirli bir alan(int için 4 byte, long için 8 byte gibi) reserve edilir. Değişkenin kullanımı sona erdiği zaman o değişken için ayrılmış alan serbest bırakılır.

Reference Type : Bu türdeki veri tiplerinin en önemli özelliği Ram de Heap bölümünde saklanmasıdır. Reference Type'ları C++'da ki Pointerlara benzetebiliriz. Reference Type en iyi örnek Class'lardır.

Value Type değişkenlerin en önemli özelliği bu tür değişkenlerin sınırlarının belli olmasıdır. Yani int bir değişken tanımladığınız anda alacağı değer yaklaşık olarak -2 Milyar ile + 2 Milyar arasında(-2.147.483.648 ile +2.147. 147.483.647) bir değerdir. Oysa Referens Type değişkenlerin alacağı değerler değişebilir. Bu durumun en güzel örneği string değişkenlerdir. Herhangi bir string değişkenin değeri program içerisinde sürekli değişebilir. Özellikle bir Text dosyadan satır satır veri okuyorsanız, her okuduğunuz satır için string değişkenin değeri farklı olacaktır. Bu yüzden Referens Type değişkenler RAM'de Heap bölümünde tanımlanır. Çünkü Heap bölümü program çalışırken, belirli bir bölümü reserve edebilme ve serbest bırakabilme işlemlerini yapabilen genel bir bölümdür.

Referens Type değişkenlerde, değişkenin kendisi Stack bölümünde, değişkenin referansı ise Heap bölümünde saklanır. O zaman değişkenin değeri, ilgili referansın tutulduğu Heap bölümünde saklanır. Heap bölümü değişkenin alacağı değerlere göre büyüyüp küçülebilir, fakat Stack bölümü sabittir.

Bir örnekle bu durumu açıklamaya çalışalım. Örneğin string bir değişken(string metin;) tanımladığınız anda stack bölümünde 4 byte'lık(İşletim Sistemini 32 bit varsaydım) yer reserve edilir. Tanımladığımız metin değişkenine bir değer atamadığımız sürece Heap bölümünde bir alan reserve edilmez.

Şimdi bu değişkene bir atama işlemi yapalım.

metin = "tamers";

Artık Heap bölümünde string ifadenin tamamı için bir alan reserve edildi. Böylece metin değişkenimizin kendisi Stack, değişkenin referansı ise Heap bölümünde depolanır.

Önemli bir noktadan bahsetmeden geçmeyelim. Null string ile boş string aynı şey değildir. Bir string null ise stack bölümünde saklanan değer yoktur ve heap bölümünde bir alan reserve edilmez. Fakat değişkeninizin değeri boş bir string'e(metin ="";) eşitse, değişkenimizin kendisi Stack, değişkenin referansı ise Heap bölümünde saklanır.

İki veri türü arasındaki bir farkta bu verilerle işimiz bittiğinde geri iade ediliş şekilleridir. Value Type'lar ile işimiz bittiğinde bunların Stack de kapladıkları alanlar otomatik olarak Stack'lere geri verilir. Ancak Referans Type'larda sadece Stack'lerde ki başvuru sisteme geri verilir. Verilerin tutulduğu Heap'de ki alanlar, Garbage Collector’un denetimindedirler ve ne zaman sisteme iade edilicekleri tam olarak bilinmez.

Object Oriented Programming (1) - Giriş

2010-03-09T08:37:00.000-08:00

Object Oriented Programming(Nesne Tabanlı Programlama) - OOP

OOP, günümüzde bir çok programlama dilinin desteklediği bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımın amacı uygulama geliştirmeyi daha dinamik ve hızlı bir hale getirmektir.

OOP ilk olarak 1960 yılların sonunda kullanılmaya başlanmıştır. Gitgide artmaya başlayan yazılım karmaşaları ve boyutları OOP'un doğmasına sebep olmuştur.

OOP'dan önce, procedurel programlama olarak adlandırdığımız, bir komut dizisi veya bir fonksiyon kümesi içeren yaklaşımlar(C# için void ve fonksiyon diyebiliriz) kullanılmaktaydı. Oysa OOP ile artık birbiriyle etkileşim içersinde olabilen ve kendi içerisinde veri işleyebilen, bir nesne kümesi modeli kullanılmaya başlanmıştır.

OOP'un başlıca önemli özelliklerine;

• Yazılımda moduler yapı sağlama
• Bilgi gizleme(Information Hiding)
• Veri Soyutlama (Data Abstraction) (Bir nesnenini belirli değerlerini kapsülleyerek dışarıdan ulaşma imkanı verilmemesi)
• Çok Şekillilik (Polymorphism)
• Kalıtım (Inheritance)
• Birden çok kişinin aynı anda uygulama geliştirmesini kolaylaştırma

sayılabilir.

OOP'un bize sağladığı en önemli avantajlara;

• Yeniden kullanılabilirlik. (Hem aynı uygulamalarda hem diğer uygulamalarda)
• Versiyonlama (Uygulamaların yeni versiyonlarının hazırlanmasını hızlandırır.)

sayılabilir.

Object Oriented Programming(OOP) Makaleleri

2010-03-09T08:36:00.000-08:00

Object Oriented Programming(OOP) ile ilgili bir dizi makale yazmaya başladım. Seri halinde devam edecek makalelerim toplam 4 bölümden oluşacak. Bunlar;

Temel OOP Kavramları(Class,Struct v.s.)
Inheritance
Interface
Event ve Delagate

Kocaeli Üniversitesi Seminer

2010-01-11T08:21:00.000-08:00

25 Aralık 2009 tarihinde Kocaeli Üniversitesi Kandıra Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" , "Blog'la Pazarlama ve Kendi Blogunu Oluşturmak" konulu seminerleri gerçekleştirdik.

Bu başarılı iki seminer organizasyonu için, emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Arel Üniversitesi Seminer

2010-01-11T08:14:00.001-08:00

22 Aralık 2009 tarihinde Arel Üniversitesi Sefaköy Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

İstanbul Üniversitesi Seminer

2010-01-11T08:06:00.000-08:00

14 Aralık 2009 tarihinde İstanbul Üniversitesi Beyazıt Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Bilecik Üniversitesi Seminer

2010-01-11T07:56:00.000-08:00

12 Aralık 2009 tarihinde Bilecik Üniversitesi Merkez Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" , "Blog'la Pazarlama ve Kendi Blogunu Oluşturmak" konulu seminerleri gerçekleştirdik.

Bu başarılı iki seminer organizasyonu için, emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Marmara Üniversitesi Seminer

2010-01-11T07:12:00.000-08:00

10 Aralık 2009 tarihinde Marmara Üniversitesi Göztepe Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" ,"Blog'la Pazarlama ve Kendi Blogunu Oluşturmak" konulu seminerleri gerçekleştirdik.

Bu iki seminer organizasyonu için, emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Sakarya Üniversitesi Seminer

2010-01-11T07:05:00.000-08:00

09 Aralık 2009 tarihinde Sakarya Üniversitesi Esentepe Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

İstanbul Üniversitesi Seminer

2009-12-29T08:01:00.000-08:00

04 Aralık 2009 tarihinde İstanbul Üniversitesi Avcılar Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Selçuk Anadolu Meslek Lisesi Semineri

2009-12-29T07:57:00.000-08:00

04 Aralık 2009 tarihinde Selçuk Anadolu Meslek Lisesinde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Haydarpaşa Anadolu Teknik Meslek Lisesi Semineri

2009-12-29T07:52:00.000-08:00

03 Aralık 2009 tarihinde Haydarpaşa Anadolu Teknik Meslek Lisesinde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

İnönü Anadolu Teknik Lisesi Semineri

2009-12-29T07:29:00.000-08:00

02 Aralık 2009 tarihinde İnönü Anadolu Teknik Lisesinde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Eyüp Ticaret Meslek Lisesi Seminer

2009-12-29T07:13:00.000-08:00

10 Kasım 2009 tarihinde Eyüp Ticaret Meslek Lisesinde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Mehmet Şam Anadolu Ticaret ve Meslek Lisesi Semineri

2009-12-29T07:07:00.000-08:00

15 Ekim 2009 tarihinde Mehmet Şam Anadolu Ticaret ve Meslek Lisesinde "Visual Studio .Net 2008" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Yıldız Teknik Üniversitesi Seminer

2009-12-29T07:02:00.000-08:00

05 Kasım 2009 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsünde "Blog'la Pazarlama ve Kendi Blogunu Oluşturmak" konulu bir seminer gerçekleştirdik. Bu seminer organizasyonu için, emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Kocaeli Üniversitesi Seminer

2009-11-04T03:20:00.000-08:00

22 Ekim 2009 tarihinde Kocaeli Üniversitesi Umuttepe Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" , "Bir Yazılım Mucizesi : Google" konulu seminerleri gerçekleştirdik.

Bu başarılı iki seminer organizasyonu için, emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Bilgi Üniversitesi Seminer

2009-11-04T03:05:00.000-08:00

10 Ekim 2009 tarihinde Bilgi Üniversitesi Dolapdere Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer gerçekleştirdik.

Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Resimler :)

Kültür Üniversitesi Seminer

2009-06-18T05:03:00.000-07:00

12 Mayıs 2009 tarihinde Kültür Üniversitesi Ataköy Kampüsünde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

İstanbul Üniversitesi Seminer 2

2009-06-18T04:59:00.000-07:00

07 Mayıs 2009 tarihinde İstanbul Üniversitesi Avcılar Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

İstanbul Üniversitesi Seminer 1

2009-06-18T04:54:00.000-07:00

07 Mayıs 2009 tarihinde İstanbul Üniversitesi Avcılar Kampüsünde "E-Ticaret ve Web'in Geleceği" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

AREL Üniversitesi Seminer

2009-06-18T04:49:00.000-07:00

25 Mart 2009 tarihinde AREL Üniversitesi Küçükçekmece Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

İstanbul Teknik Üniversitesi Seminer

2009-06-18T04:46:00.000-07:00

20 Nisan 2009 tarihinde İstanbul Teknik Üniversitesi Ayazağa Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

İstanbul Üniversitesi Seminer

2009-06-18T04:40:00.000-07:00

09 Nisan 2009 tarihinde İstanbul Üniversitesi Vezneciler Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

Yıldız Teknik Üniversitesi Seminer

2009-06-18T04:37:00.000-07:00

19 Mart 2009 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsünde "Yazılım Mucizesi: Google" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

Yıldız Teknik Üniversitesi Seminer

2009-06-18T04:32:00.000-07:00

19 Mart 2009 tarihinde Yıldız Teknik Üniversitesi Davutpaşa Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

Kocaeli Üniversitesi Seminer

2009-06-18T04:27:00.000-07:00

5 Mart 2009 tarihinde Kocaeli Üniversitesi Kandıra Meslek Yüksek Okulunda yaklaşık 300 kişiye "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

Sakarya Üniversitesi Seminer

2009-06-18T04:21:00.000-07:00

2 Mart 2009 tarihinde Sakarya Üniversitesi Esentepe Kampüsünde yaklaşık 900 kişiye "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

İstanbul Teknik Üniversitesi Seminer

2009-06-18T04:15:00.000-07:00

24 Şubat 2009 tarihinde İstanbul Teknik Üniversitesi Maslak Kampüsünde "Yazılımda Kariyer" konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

Kocaeli Üniversitesi Seminer

2009-02-11T05:55:00.000-08:00

26 Aralık 2008 tarihinde Kocaeli Üniversitesinde "C# İle Uygulamalar " konulu bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir

İstanbul Teknik Üniversitesi Seminer

2009-02-11T05:51:00.000-08:00

23 Aralık 2008 tarihinde İstanbul Teknik Üniversitesinde "Web’in Geleceği ve E-Ticaret" adlı bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

İstanbul Teknik Üniversitesi Seminer

2009-02-11T05:45:00.000-08:00

20 Kasım 2008 tarihinde İstanbul Teknik Üniversitesinde "Yazılım da Kariyer" adlı bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

İstanbul Teknik Üniversitesi Seminer

2009-02-11T05:42:00.000-08:00

23 Ekim 2008 tarihinde İstanbul Teknik Üniversitesinde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" adlı bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

SQL Server 2008 Yenilikleri - 2 (Central Management Server

2008-08-15T06:53:00.000-07:00

SQL Server 2008 Yenilikleri - 2 (Central Management Server)

Central Management Server ile birden çok SQL Server’ı(veya instance’leri) merkezi bir SQL Server 2008 altında birleştirerek (register ederek), merkezi lokasyondan multiserver(çoklu sunucu) sorgular çalıştırabilirsiniz.

Bu işlemi gerçekleştirmek için kurulu herhangi bir SQL Server 2008’i Configuration Server(multiserver query’lerin çalıştırılacağı server) olarak belirlemeniz gerekiyor. Bunun için Configuration Server olarak belirlenen merkezi SQL Server 2008’i Register etmeniz gerekmektedir. Register etmek için ViewàRegistered Server penceresini açalım. Açılan pencere içerisinde ki Database Engine sekmesini genişletelim. Böylece Central Management Server menüsüne ulaşmış olduk. Central Management Server üzerinde mouse’un sağ butonu ile açılan kısayol menüsünden Register Central Managemet Server komutunu vererek register işlemini başlatmış oluruz.

Açılan pencereden register edilecek server’ı ve authentication tipini belirledikten sonra, Test butonunu tıklayarak işlemin başarılı olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Save butonunu tıklayarak register işlemini tamamlayalım. Ben TSAHINER/IZMIR adlı sunucumu(instance) Configuration Server olarak register ettim.

Register işlemini tamamladıktan sonra, Server altına diğer SQL Server sunucularını eklemek için Server Group oluşturmamız gerekmektedir. Server Group oluşturmak için Central Management Server üzerinde mouse’un sağ butonu ile açılan kısayol menüsünden New Server Group komutunu vererek yeni bir grup oluşturabilirsiniz.

New Server Group Properties penceresinde grup adını belirledikten sonra Ok butonunu tıklayarak yeni bir grup oluşturabilirsiniz. Ben grubun adını MyGroup veriyorum.

Artık SQL Server sunucularımızı ekleyebiliriz. Bunun için Central Management Server üzerinde mouse’un sağ butonu ile açılan kısayol menüsünden New Server Registration komutunu vererek sunucuları register edebiliriz. Açılan New Server Registration Properties penceresinde Server’ı belirledikten sonra, Test butonunu tıklayarak işlemin başarılı olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Save butonunu tıklayarak register işlemini tamamlayalım.

Ben sırasıyla aynı makinamda kurulu TSAHINER\INFOPARK ve TSAHINER\YAZOKULU sunucularımı (instance) register etttim. Siz network veya makinanızdaki diğer sunucuları register edebilirsiniz. Bu noktada dikkat edilecek önemli bir noktadan bahsetmek istiyorum. Sunucular (instance) sadece Windows Authentication ile register edilebilir.

Böylece register işlemini bitirdik. Artık multiserver query’ler yapabiliriz. MyGroup üzerinde mouse’un sağ butonu ile açılan kısayol menüsünden New Query komutunu vererek yeni bir sorgu oluşturalım.

Sorgu penceresine “Select * from sys.databases” sorgusunu yazalım ve çalıştıralım. Sonuç aşağıdaki gibi olacaktır. Bu arada bu sorgu server’daki tüm veritabanlarını listeler. :)

Dikkat ederseniz her iki sunucuda ki(TSAHINER\INFOPARK, TSAHINER\YAZOKULU) veritabanları listelendi. Böylece Central Management Server(TSAHINER\IZMIR) ile TSAHINER\INFOPARK, TSAHINER\YAZOKULU sunucuları üzerinden multiserver query çalıştırmış olduk. Son olarak isterseniz bu sorgu sonuçlarını birleştirerek gösterebiliriz. Bunun için Sorgu penceresinde mouse’un sağ butonu ile açılan kısayol menüsünden Query Options komutunu vererek sorgu seçeneklerini değiştirebilirsiniz.

Açılan Query Options penceresinin MultiServer sekmesinden Merge results özelliğini True yaparak sonuçları birleştirebilirsiniz. Sonuç aşağıdaki gibi olacaktır.

SQL Server 2008 yeniliklerini yazmaya devam edeceğim. Başka bir makalede görüşmek üzere....

Kaynak : 6158B- Updating Your SQL Server 2005 Skills to SQL Server 2008 (Beta,Early Release)

SQL Server 2008 Yenilikleri 1 (SQL Server 2008 Giriş)

2008-08-11T05:59:00.000-07:00

SQL Server 2008 Yenilikleri 1 (SQL Server 2008 Giriş)

Artık SQL Server 2008 yazma zamanı geldi. :) SQL Server 2008 yeniliklerini makale serisi şeklinde yazmaya çalışacağım. Öncelikle SQL Server versiyonlarına ve gereksimlerine bir göz atalım. Sonra SQL Server 2008 yeniliklerine değinelim.

Microsoft SQL Server Versiyonları :

SQL Server 1.0 (1989): OS/2 için Microsoft, Sybase ve Ashton-Tate tarafından geliştirilmiştir.
SQL Server 4.2 (1992): Windows NT 3.1 için geliştirilmiştir.
SQL Server 6.0 (1995): Windows NT için belirli bir biçimde tasarlanmış ve planlanmış ilk versiyondur.
SQL Server 7.0 (1999): Ölçeklenirlik ve performansı geliştirmek için tasarlanmış kod tabanlı SQL Server versiyonudur.
SQL Server 2000: Performans, Ölçeklenirlik ve Güvenilirlik için geliştirilmiş bir diğer versiyondur.
SQL Server 2005: Yeni ve geliştirilmiş özellikler içerir. Geliştirilmiş özelliklere Integration Service, Analysis Service, Notification Service, Reporting Service, XML desteği sayılabilir.

Microsoft SQL Server 2008 Edition’ları

Enterprise:
Geniş ölçekli ve iş-kritik (business critical) uygulamalar için kullanılır. Aşağıdaki bileşenleri içerir.

İş Kritik(Business Critical)
Geniş düzeyde Online Transaction Processing (OLTP) desteği
Geniş düzeyde raporlama
İleri düzey mantıksal analiz
Data Warehouse

Standart:
Orta ve küçük ölçekli departman uygulamaları için kullanılır. Aşağıdaki bileşenleri içerir.

Departmanlar için tercih edilir.
Orta ve Küçük düzeyde Online Transaction Processing (OLTP) desteği.
Raporlama ve Analiz Desteği

Workgroup:
Küçük ölçekli şube uygulamaları için kullanılır. Veri yönetimi, Raporlama fonksiyonları, Güvenlik ve Uzak senkronizasyon desteği sağlar. Aşağıdaki bileşenleri içerir.

Şube uygulamaları için veri depolama
Şube uygulamaları için raporlama
Uzak senkronizasyon

Express:
Bağımsız Yazılım Geliştiricilerin(Independent Software Vendors –ISV) kullandığı ücretsiz SQL Server 2008 edition’ı dır.

Compact:
Embedded(gömülü) sistemlerde Embedded veritabanları için kullanılan ücretsiz SQL Server 2008 edition’ı dır. Mobile Cihazlar, Desktop Bilgisayarlar ve Web Client’ların veritabanı uygulamalarında kullanılır.

Developer:
Uygulama geliştirme ve test amaçlı kullanılır. SQL Server 20008 Enterprise ile aynı fonksiyonlara sahiptir.

SQL Server 2008 yeniliklerini aşağıdaki gibi sayabilirim.

Configuration Servers
Policy-Based Management
Resource Governor
Data Collector
Plan Freezing
Transparent Data Encryption
Auditing All Actions
FILESTREAM Data Type
Spatial Data
Hot Add CPU
Conflict Detection
Change Data Capture
MERGE Statement
Report Designer
Analysis Services Wizards

Diğer yazılarımda bu yenilikleri tek tek anlatacağım.

Kaynak : 6158B- Updating Your SQL Server 2005 Skills to SQL Server 2008 (Beta,Early Release)

Microsoft Yaz Okulu - İzmir

2008-08-09T06:59:00.000-07:00

6 - 8 Ağustos tarihleri arasında Microsoft Yaz Okulunda (İzmir) SQL Server 2008 eğitimi verdim. Bu keyifli eğitim için emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Microsoft Yaz Okulu - Ankara

2008-08-09T06:56:00.000-07:00

30 Temmuz - 1 Ağustos tarihleri arasında Microsoft Yaz Okulunda (Ankara) SQL Server 2008 eğitimi verdim. Bu keyifli eğitim için emeği geçen herkese teşekkür ederim.

WPF Event Modeli ve Routed Event

2008-06-19T08:03:00.000-07:00

WPF Event Modeli ve Routed Event

WPF içerisinde event’ları(olay) oluşturmak herhangi bir .NET Teknolojisiyle(Windows Forms veya ASP.NET) aynı şekildedir. Bu event’lara örnek olarak butonun tıklanması, textBox’a text girilmesi, listBox’dan eleman seçilmesi v.s. sayılabilir.

WPF de olay yöneticilerini(event handler). çift yönlü tanımlanır. Önce, ASP.NET veya Windows Form’lar da olduğu gibi XAML kod içerisine bildirim deyimi eklenir. Daha sonra yapılan bildirime göre kod dosyası içerisinde (örneğin xaml.cs,xaml.vb) olay prosedürü oluşturularak event handler tanımlanır. Bu event handler tanımlama işlemi ASP .NET’deki tanımlama(code-behind) işlemine oldukça benzerdir.

Aşağıda ki örnekte buttonun click olayı için event handler oluşturma işlemini yapalım.
Önce xaml içerisinde bildirim işlemini yapalım.

Daha sonra xaml.cs dosyasında code behind yöntemi ile event handler’ı oluşturalım.

Şimdi ise gelelim asıl meselemize. WPF ile beraber gelen yeniliklerden biri olan routed event’dan bahsedelim.

Routed Event

WPF birleşik kontrolleri hızlaca tasarlayabilmenizi ve olaylarını kolayca yönetebilmenizi sağlamak amacıyla routed eventlar’ı sunar.

Routed event, sadece kontrol üzerindeki event’ı tetiklemek yerine, root kontrole bağlı tetiklenen child kontrolle beraber root kontrolun de handler’larını başlatan bir olaydır.

3 çeşit routed event vardır Bunlar;

Direct Event : Direct Event, tek kaynak üzerinden tetiklenen basit olaylardır. Bu olaylar WPF routed-event sistem ile register edilmiş olaylar hariç standart .NET olaylarına çok yakındır.
Tunneling Event : Tunneling Event, olay tetiklenmeleri root kontrollerden child kontrole doğru hareket eder. Tunnelling Event ile Preview öneki ile belitilen eventlar(PreviewKeyDown) tetiklenir.
Bubbling events : Bubling Event, Tunneling Event karşıtıdır ve olay tetiklenmeleri child kontrolden root kontrole doğru hareket eder. Bubbling Event ile standart eventler(Click) tetiklenir.

Şimdi bir örnek yapalım. Forma 1 Button ekleyelim Button’un içerisine StackPanel, StackPanel’in içerisine 2 adet Button ekleyelim. Form aşağıdaki gibi olacaktır.

Xaml kodları aşağıdaki gibi olacak.

Window1.xaml. cs dosyasına aşağıdaki kodları ekleyin.

Projeyi çalıştırın. Önce Button1’i tıklayın. Sadece “Button1 Tıklandı” yazılı bir mesaj kutusu karşınıza çıkacaktır. Daha sonra Button 2’yi tıklayın. Sırasıyla "Tamam butonu tıklandı." ve “Button1 Tıklandı” yazılı iki mesaj kutusu art arda gelecektir. Dikkat ederseniz Button2 tıklandığında hem button2_Click hem de button1_Click event handler’ları tetiklenmiştir.

Bu makalemde WPF Event Modeli ve Routed Event’ı inceledik. Başka bir makelede görüşmek üzere...

WPF(Windows Presentation Foundation) Giriş - 3

2008-06-19T01:36:00.000-07:00

Şimdi basit bir basit bir WPF Browser Application uygulaması oluşturalım.

Sırasıyla Visual Studio .NET 2008 -> New Project -> WPF Browser Application komutunu çalıştırın.

WPF Browser Application uygulamalarında kontroller Page tag’leri içerisine eklenir.

Page ToolBox’dan bir buton ekleyin. XAML kodları aşağıdaki gibi değişecektir.

Grid içerisinde Button tagi eklendiğini görüyoruz.

Button’u çift tıklayarak Buttonun Click olayına “MessageBox.Show("Hello World");” yazalım.
Page1.xaml.cs dosyasının görünümü aşağıdaki gibi olacaktır.

Projeyi çalıştırın. Sonuç aşağıdaki gibidir.

Standart ve Browser Applications oluşturduğunuz da VS .NET 2008 otomatik olarak Application derived class’ını oluşturur. Bu class içerisindeki StartupUri özelliğini kullanarak başlangıç page veya window’unu belirtebilirsiniz. Ayrıca bu class da uygulama düzeyinde kaynakları belirtebilirsiniz. Bu class XAML kodları aşağıdaki gibidir.

Window tag’i standart Windows uygulamalarının root tag’i dir. Page ise browser tabanlı uygulamaların root tag’i dir. Standart uygulamalar da hem Window hem de Page tag’ini içerebilir. WPF browser uygulamalar ise sadece page tag’i içerebilir.

Bu makalemde WPF’e giriş yaptık. Ayrıca WPF uygulama tiplerinden bahsettim. WPF hakkında yazmaya devam edeceğim.

Başka bir makalede görüşmek üzere.

WPF(Windows Presentation Foundation) Giriş - 2

2008-06-19T00:42:00.000-07:00

Şimdi basit bir basit bir WPF uygulama oluşturalım.

Sırasıyla Visual Studio .NET 2008 --> New Project --> WPF Application komutunu çalıştırın.
Standart WPF uygulamaları içerisinde kontroller Window tag’leri içerisine eklenir.

Forma ToolBox’dan bir buton ekleyin. XAML kodları aşağıdaki gibi değişecektir.

Grid içerisinde Button tagi eklendiğini görüyoruz.
Button’u çift tıklayarak Buttonun Click olayına “MessageBox.Show("Hello World");” yazalım.
Window1.xaml.cs dosyasının görünümü aşağıdaki gibi olacaktır.

Projeyi çalıştırın. Sonuç aşağıdaki gibidir.

WPF(Windows Presentation Foundation) Giriş - 1

2008-06-19T00:37:00.000-07:00

WPF(Windows Presentation Foundation) Giriş

Microsoft, .NET Framework 3.0 ile birlikte 4 önemli altyapı sunmuştur. Bunlar Windows Presentation Foundation(WPF), Windows Communication Foundation(WCF), Windows Workflow Foundation(WF), Windows CardSpace(WCS) dir. .NET Framework 3.0, .NET Framework 2.0 ile birlikte yukarıda bahsettiğim 4 altyapıyı da içerir. Aslında .NET Framework 3.0, .NET Framework 2.0’dan sonra çıkan ara bir framework dür. Çünkü Visual Studio .NET 2008 ile beraber Framework 3.5 gelir. Fakat Visual Studio .NET 2005’in Framework’ü ise .Net Framework 2.0 dır.

Bu makalemde WPF(Windows Presentation Foundation) giriş yapacağım. Ayrıca WPF proje tipleri hakkında basit uygulamalar yapacağım.

WPF, Windows işletim sistemi içerisinde client(istemci) uygulama geliştirmek için kullanılan yeni nesil sunum(arayüz) sistemidir. WPF ile basit bir kelime işlemcisinden tutun kurumsal düzeyde media player uygulaması geliştirmeye kadar çeşitli Windows tabanlı uygulamalar geliştirmek için kullanabilirsiniz.

WPF ile standart windows uygulamaları veya web browser üzerinde çalışan uygulamalar geliştirebilirsiniz. WPF’in amacı modern grafik donanımı avantajlarını kullanan vektör tabanlı render motoru ve bağımsız çözünürlük sağlamaktır.

WPF’in yetenek ve özellikleri aşağıdaki gibidir.

XAML-tabanlı kullanıcı arayüzü

Sayfa Yerleşimi Yönetimi

Veri Bağlama

2-D ve 3-D grafik

Multimedya

Animasyon

Döküman ve Yazdırma

Güvenlik

Erişilebilirlik

Lokalizasyon

Windows Form kontrollerle birlikte çalışabilme

WPF ile kullanıcı arayüzü oluşturmak için XAML(Extensible Application Markup Language) kullanılır. XAML markup bir dildir. Arayüz tanımları XAML içerisinde oluşturulur ve .xaml uzantılı dosyalarda saklanır. Aşağıda Buton eklenmiş bir formun XAML kodları gösterilmektedir.

WPF ile 2 tip uygulama tipi sunar. Bunlar Standart ve Browser Applications uygulamalardır. Stand-alone uygulamalar geleneksel Windows uygulamaları geliştirmek için kullanılır. Browser Applications ise Web Browser içerisinde çalışabilen uygulamalar geliştirmektir.

SQL Server 2005 Analysis Service 1 (Giriş)

2008-06-14T00:29:00.000-07:00

SQL Server 2005 Analysis Service 1 (Giriş)

Bu makalemde SQL Server 2005’in en önemli servislerinden biri olan SQL Server Analysis Service giriş yapacağım. Öncelikle Analysis Service ile başlayalım. Analysis Service güçlü bir OLAP motoru olarak başlamış fakat çok daha fazla büyümüştür. Günümüzde Analysis Service Data Mining de kapsamaktadır.

Öncelikle OLAP ile OLTP veritabanı farklılıklarına bir göz gezdirelim.

OLTP veritabanları (On Line Transaction Processing), genellikle RDBMS(Relational Database Management System = İlişkisel VeriTabanı Yönetim Sistemi) olarak tasarlanır. RDBMS, veritabanlarındaki ilişkileri yönetmekle, datanın doğru bir şekilde kaydedilmesiyle ve bütün durumlarda hatta system failure durumunda bile datayı kurtarmakla sorumludur. OLTP, Update hızlarının yüksek olduğu bankacılık,online bilet satışları ve e-ticaret sistemlerinde kullanılır. Bizim standart uygulamalarımızda kullanacağımız veritabanı tipi OLTP dir.

OLAP (On Line Analytical Proccessing), büyük ölçekte datalarla çalışılan istatistiksel uygulamalarda kullanılır. Verilere çok hızlı bir şekilde erişmek ve çok boyutlu analiz ihtiyaçlarını yerine getirmek için kullanılır. Genellikle OLAP sistemlerde arka tarafta bir OLTP çalışır. OLAP veritabanları, “Pirinç fiyatlarında %10 indirim yapsak ve genel giderlerden %3 kısarsak yıllık karımız ne kadar değişir” gibi senaryolar için kullanılır.

Analysis Service Giriş

Veri Analizine niçin ihtiyaç duyarız?

Firmalar yaptıkları işin performans değerini ölçmek için veri analizine ihtiyaç duyarlar. Firmalar veri analizi yaparak kar ve zarar değerlerini, birim maliyetlerini hesaplayabilirler. Örneğin bir üretim firması hata değerlerini görebilir veya bir havayolu firması doluluk oranlarını takip edebilir.

Firmalar iş trend’lerini(gidişatlarını) veya sorunları görmek için veri analizlerine ihtiyaç duyarlar. Böyle bir durumda firmanın karar yetkisine sahip kişiler görüşerek, hangi iş trend’inin başarılı olduğu ve hangi sorunların var olduğu analiz edilir veya çözümlenir.

Firmalar öngörücü(ileriye yönelik) modeller tasarlayarak, politikalarını belirlemeye ihtiyaç duyarlar. Öngörücü modeller eski dataya dayanarak gelecek için sonucu tahminleyen modellerdir. Örneğin bir sigorta şirketi her bir talep hakkında detaylı bilgileri toplar ve öngörücü modeller ile bu dataların içerisindeki sahte talepleri analiz edebilir. Bu dataları soruşturma memurları ilgili soruşturmalarda sonradan kullanabilir.

Yaygın Kullanılan Veri Analiz Çözümleri

İlişkisel Raporlama :
İlişkisel Raporlama, ilişkisel OLTP(Online Transaction Processing) veri kaynaklarındaki datayı anlamlı bir şekilde raporlamak için kullanılır. İlişkisel Raporlamaya SQL Server Reporting Services örnek verebiliriz. İlişkisel Raporlama senaryoları ile dataları kullanıcıya hızlı ve etkin bir şekilde özetleyebiliriz. İlişkisel Raporlamayı çeşitli farklı senaryolarda kullanabilirsiniz. Bunlar:Şirket içi raporlama kullanılabilir. Örneğin şirketin finans raporları, şirketin finans departmanı çalışanlarına ve yöneticilere paylaşılabilir. Veya şirketin ürün raporları tüm çalışanlar ile paylaşılabilir. İlişkisel Raporlama şirketler arası raporlamada da kullanılabilir. Bu senaryonun kullanılabilmesi için şirketler arasında extranet(şirketler arası internet) yapısının olması gerekmektedir. Bu senaryo ile merkez firmanın ürün raporları, iş ortağı diğer firmalar ile paylaşılabilir. Portallar ve uygulamalar içerisinde kullanılabilir. Örneğin CRM (customer relations management) , iş veya üretim uygulamalarında raporlama bileşeni olarak kullanılabilir.

OLAP :
OLAP sistemler datayı çeşitli kategorilere ve düzeylere göre depolar veya kümeler. Bu biçim standart OLTP raporlama uygulamalarına göre daha sezgisel ve interaktif analiz için daha uygundur.

Data Mining :
Data Mining, datalar için model(patterns) ve ilişkileri(correlations) kullanarak geniş çapta otomatik arama işlemleri yapar. Bir iş yöneticisi sorumlu olduğu bölümün ana hedef ve etkilerini biliyor olsa bile, bir data mining algoritması her bir hedef için daha çok bilgi verebilir. Ayrıca kontrol edilen durumlar arasında bir bağlantı çıkarabilir. Başarılı bir algoritma eski veriyi temel alarak gelecek için tahmin yapabilir ve bu tahminlere dayanarak çıkan sonuçları test edebilir. Data Mining için hem OLAP hemde OLTP sistemlerin her ikisinide kullanabilirsiniz.

Temel OLAP Kavramları

Bu bölümde temel OLAP çözümleri ile ilgili temel kavramlarından bahsetmek istiyorum. Bu kavramlar Analysis Service ile OLAP çözümleri planlarken ve gerçekleştirirken bizim için çok önemli olacak.

Data Warehouse :

Firmalar iş analiz süreçlerinde, kendileri için data sağlayan ve dağınık halde bulunan çeşitli verileri raporlama ve sorgulama ihtiyacı duyarlar. Data Warehouse, bu farklı kaynaklardaki veriyi tek bir çatı altında (tek bir kaynak altında) toplayarak yeniden yapılandırılmasına verilen addır.

Firmaların farklı departmanlarda dağınık olarak bulunan verilerin, güncel ve tutarlı olarak saklanması, her departmanın kendine özel sistemeler kullanması sebebiyle Data Warehouse oldukça zor ve zaman alıcı bir süreçtir.

Genellikle data analizleri için kullanılan Data Warehouse dataları (data warehouse tabloları için OLAP çözüm yapıları ve optimal şemalar) de-normalize yapılarak oluşturulur. Data Warehouse, Data Mart’ların sanal olarak birleşimini sağlayabilir veya Data Mart’lar için kaynak datalar sağlayarak onları merkezi bir şekilde saklayabilir.

De-Normalize, Normalization(Normalleştirme)işleminin tersi bir işlemdir. Normalization hakkında detaylı bilgi sahibi olmak için “Normalization(Normalleştirme) Nedir?” adlı makalemizi okuyabilirsiniz.

Normalization: Normalization, her bilgiye ait olduğu en iyi yerleşimi tanımlama işlemidir. Normalleştirme, veriyi en aza indiren, veriyi uygun gruplamalarla uygun veri türüne yerleştiren ve yapıyı en iyi şekilde kullanan bir tasarım yaklaşımıdır. Normalleştirilen bir veri modeli doğru şekilde düzenlendiği için fiziksel veritabanına çevirilebilir.

Normalization E.F. Codd tarafından 1970’ler de ilişkisel modelleri geliştirmek için oluşturulmuştur.

Normalleştirilen bir veri modeli, her tablonun iyi oluşturulduğunu garanti eder ve her alanın uygunluğunu belirtir. En iyi durum, normalleştirilen mantıklı bir veri modelinin fiziksel olabildiği zamandır.

De- Normalization: Raporlama veya analiz amacıyla ilişkisel veritabanı modelinden, daha basit bir data yapısına(formuna) geçiş işlemidir. Normalizasyon işleminin tersidir. Örneğin Firmanın Aylık,Yıllık,Günlük satış cirolarının tek tabloya indirgenmesi işlemi.

Data Mart:

Data Mart çeşitli iş faaliyetlerinde veya özel konularda data sağlayan Data warehouse altkümeleridir. Bazı şirketler genel ve bütünsel bir Data Warehouse kullanmak yerine departman düzeyindeki veriyi kullanmak isterler.Data Mart belirli bir konu veya departman bilgilerine odaklanırken, Data Warehouse bütün şirketin bilgilerine odaklanır.

Fact:

Fact genelde analiz ve toplama(aggregate) işlemleri yaparak fiyat veya adet gibi anahtar iş değerlerini sunan bir ölçü birimidir. Fact formlar dimension elemanları için basit hesaplamalar ve çoğunlukla toplama (aggregate) işlemleri yapmak için kullanılır.

Dimension:

Dimension Formlar, fact’ler için kaynaklardır(bağlamlardır) ve toplanmış(aggregate yapılmış) fact’ler içinde ki işler hakkında bakış açıları tanımlar. Örneğin ürün veya stoklar dimension olarak sayılabilir. Standart sorgular ile stoklar(dimension) içerisindeki her bir ürünün toplam miktarına erişilebilir.

Cube:

Cube’ler(Küp) özetlenmiş fact’ler ve çok boyutlu dimension data tutar. Cube’ler datalara erişimi en uygun hale getiren ve genellikle kullanıcıların Data Warehouse içerisindeki datalara ulaşabilmesini sağlayan giriş noktalarıdır.

Slicing ve dicing

Slicing(Dilimleme) ve dicing(Izgaralama), OLAP cube içerisindeki datanın iş analizlerini belirlemek için, yaygın olarak kullanılan terimdir. Slicing, bir veya birden çok dimension elemanlarını ayırarak tutar ve bu elemanları diğer dimension’lara göre değerlendirir. Örneğin slicing parekende satış yapan her bir bölgenin aylık bisiklet satışlarını değerlendirebilir. Örnekte ürün dimension’dan döndürülen bisiklet dataları slicing(dilimli) olur. Dicing, ayrılarak tutulan bu çoklu dimension elemanlarından geriye tek değer döndürür. Örneğin dicing Mart 2004 yılında Münih’de satılmış bisikletleri değerlendirebilir.

Pivot Table (Özet Tablo)

Pivot Table kullanıcılara OLAP cube’lere göz atmak için hassas bir arabirim sağlar. Kullanıcılar datayı daha çok detaylandırabilirler veya datayı daha özet hale getirebilirler. Ayrıca bu arayüz kullanıcılara slice(dilim) ve dice(ızgara) olanağı sağlar.

Bu makalede temel kavramlardan bahsettim. Bir sonraki makalemde SQL Server 2005 Analysis Service yapısından bahsedeceğim.

Kaynak : 2791A: Implementing and Maintaining Microsoft® SQL Server™ 2005 Analysis Services

Bahçeşehir Üniversitesi Seminer

2008-06-10T04:55:00.000-07:00

17 Mayıs 2008 tarihinde Bahçeşehir Üniversitesinde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" adlı bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

Kadir Has Üniversitesi Seminer

2008-05-21T01:24:00.000-07:00

06 Mayıs 2008 tarihinde Kadir Has Üniversitesinde "Web'in Geleceği ve E-Ticaret" adlı bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

Maltepe Üniversitesi Seminer 2

2008-05-09T07:58:00.000-07:00

02 Mayıs 2008 tarihinde Maltepe Üniversitesinde "Bir Yazılım Mucizesi : Google" adlı bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

Maltepe Üniversitesi Seminer 1

2008-05-09T07:55:00.000-07:00

30 Nisan 2008 tarihinde Maltepe Üniversitesinde "Web Geleceği ve E-Ticaret" adlı bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

İstanbul Ticaret Üniversitesi Seminer

2008-05-09T07:47:00.000-07:00

25 Nisan 2008 tarihinde İstanbul Ticaret Üniversitesi Küçükyalı Kampüsünde "Web Geleceği ve E-Ticaret" adlı bir seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Seminer resimleri aşağıdaki gibidir.

Trakya Üniversitesi Seminer

2008-05-09T07:42:00.000-07:00

22 Nisan 2008 tarihinde Trakya Üniversitesi Ahmet Karadeniz Yerleşkesinde "Web Geleceği ve E-Ticaret" ve "Yazılımda Kariyer" adlı 2 ayrı seminer verdim. Emeği geçen herkese teşekkür ederim.

Veritabanı Yöneticisi Tipleri

2008-04-12T01:23:00.000-07:00

Veritabanı Yöneticisi Tipleri
Veritabanı yöneticileri; veri, veritabanı ve veritabanı yönetim sisteminin tasarlanması, oluşturulması, bakımı ve izlenmesi gibi görevleri yerine getirir. En yaygın veritabanı yönetici tipleri asagıdaki gibidir.

Sistem Veritabanı Yöneticisi
Bir sistem veritabanı yöneticisi, tamamen veritabanının sistem kısmıyla yani teknik boyutuyla ilgilenir. Bir sistem veritabanı yöneticisin görevleri asagıdaki gibidir.

· Yeni DBMS versiyonlarını kurmak ve bakımlarını saglamak
· Sistem parametrelerini ayarlamak ve belli bir değerde tutmak
· DBMS ile birlikte çalısan işletim sistemini, ağı ve transaction işlemlerini ayarlamak.
· DBMS için uygun veri depolayıcısını seçmek.
· DBMS’nin birlikte çalıştığı depolama aygıtlarını ve onların yazılımını yönetmek
· Veritabanı uygulamaları için gerekli olan herhangi bir diğer teknolojilerle aracı olmak.
· Üçüncü parti veritabanı araçlarını kurmak.

Veritabanı Mimarı
Veritabanı mimarları yeni bir veritabanının tasarlanması ve oluşturulması görevlerini yerine getirir. Veritabanı mimarı, sadece yeni tasarım ve geliştirme işine bakar. Veritabanı mimarı bakım, idare, ve kurulan veritabanları ve uygulamaların ayarlarına karışmaz. Veritabanı mimarı, yeni veya mevcut olan uygulamalar için yeni veritabanlarını tasarlar.

Bir veritabanı mimarının görevleri asagıdaki gibidir.

· Mantıksal veritabanı modelini olusturmak
· Mantıksal veritabanı modeli içerisinden fiziksel veri modeline dönüsümünü saglamak.
· Etkin veritabanları yaratmak için,verilerin belirli fiziksel karekterisliklerini belirlemek, indeksleri olusturmak ve veritabanı nesnelerini uygun fiziksel depolama aygıtlarında saklamak
· Verimli SQL ve uygun veritabanı tasarımını garanti etmek için gereksinim duyulan veri girişleri ve degişikliklerini analiz etmek
· Yeni veritabanları için yedek ve geri kurtarma stratejilerini belirlemek.

Veritabanı Analisti
DBMS de yaygın olarak çalısan diger bir görevli veritabanı analisttir. Bu kişiler için uygun bir pozisyon yoktur. Bazen veritabanı analistleri yardımcı veritabanı yöneticileri olarak, bazen veritabanı mimari olarak, bazen de veri analistci olarak adlandırılır. Hatta bazen bazı şirketlerde veritabanı yöneticisi yerinede direkt kullanılır.

Veri Modelcisi (Data Modeler)
Veri modelleyicisi genellikle bir veri yöneticisin altında çalısan sorumludur. Bir veri modelcisinin görevleri asagıdaki gibidir

· Bir veritabanı projesini olusturmak için gereksinimleri toplamak
· Veri gereksinimleri analiz etmek
· Mantıksal ve Kavramsal veri modelli projeler tasarlamak
· Ortak bir veri modelini yaratmak ve güncellestirmek

Uygulama Veritabanı Yöneticisi
Uygulama veritabanı yöneticisi, sistem veritabanı yöneticisinin karsıtıdır. Uygulama veritabanı yöneticisi, veritabanı tasarlanması üzerine ve belirli bir uygulama veya uygulamalar için gerekli olan veritabanlarının destek ve idaresine odaklanır. Bir uygulama veritabanı yöneticisi aynı zamanda veritabanı yönetim degişikliklerini yapabilir, sistem performansını ayarlayabilir veya yaygın kullanılan diger rolleri de yerine getirebilir. Uygulama veritabanı yönetisi, DBMS uygulamalarını ve veritabanı çevresi farklılıklarını her türlü özel ayarlarına kadar izler.

Görevlere Odaklı Veritabanı Yöneticisi(Task-Oriented DBA)
Büyük organizasyonlar bazen bir veritabanı yöneticisini belirgin bir görev üzerinde görevlendirir. Göreve odaklı veritabanı yöneticilerine bir örnek verecek olursak, organizasyonun veritabanlarının recoverylerini garanti altına almak için bir gününü bir yedek ve recovery adayan veritabanı yöneticisi.

Organizasyonların çoğu, odaklanmanın bu yönünü karşılayamaz, ama şartları uygun olduğu zaman, göreve odaklı veritabanı yöneticilerine, çok önemli görevler için bilgili özel bir takımının altında toplayabilir.

Performans Analizcileri
Performans analizcileri özel bir göreve odaklı veritabanı yöneticileri olarak sayılabilir. Performans analizcileri diger veritabanı yöneticilerinin görevlerine ortak alabileceği gibi daha çok veritabanın performansıyla veya performansla ilgili problemlerle ugraşır.

Bir performans analisti, ayrıntıları anlamalıdır, performans için SQL dan komutlar vermelidir ve performans için veritabanlarını tasarlayabilmelidir. Bir performans analisti, gerekli olduğu zaman DBMS ve sistem parametrelerinde uygun degişiklikleri yapabilecek ayrıntılı DBMS teknik bilgisine sahip olmalıdır.

Performans analisti, sistem veritabanı yöneticisi olamaz. Fakat performans analisti, belirgin bir programın performansı üzerinde degisiklikleri kolaylastırmak için, uygulama gelistiricilerine yardım etmek için onların kullandığı dilde uygulama geliştirme bilgisine sahip olmalıdır.

Veri Ambar Yöneticileri
Genis veri analizi yapmak için veri depolarını kullanan organizasyonlar bu verileri izlemek ve depolama çevresine ihtiyaç duyar. Veri ambar yöneticileri, farklı veritabanları arasında OLTP ve veri ambarlama desteği verebilen yetenekli veritabanı yöneticileridir. Bir veri ambar yönetiminde aşağıdaki maddelerin olması gerekir.

· Is zekası, sorgu ve raporlama araçları
· Sadece okunabilir erisimler için veritabanı tasarımı
· Veri ambarlama tasarımı (örnegin star schema)
· Veri ambarlama teknolojileri (örnegin OLAP)
· Veri transferi ve dönüştürme
· Veri niteliklerini çıkarma
· Veriyi yüklemek ve kaldırmak için uygun veri tipleri
· Özel Yazılımlar

Üretim ve Test
Kaliteli bir veritabanı yaratmak için iki çevre yaratılmalı ve desteklenmelidir. Bunlar üretim ve testtir.

Veritabanı Yöneticisinin Görevleri

2008-04-10T06:48:00.001-07:00

Veritabanı Yöneticisinin Görevleri

Veritabanı yöneticisinin rutin bir şekilde yerine getirmesi gereken çesitli görevler vardır. Bu görevlere veritabanı tasarımı, performansı izleme ve düzenleme, veritabanına erişilebilirlik, güvenlik, yedek alma ve geri yükleme, veri bütünlüğünün sağlama, veritabanın konumu değiştirme sayılabilir.

Veritabanı Tasarımı
Veritabanı yöneticisi RDMS (İlişkisel Veritabanı Yönetim Sistemi) de veritabanı oluştururken, oluşturacağı veritabanının hem teorisini hemde belirgin uygulamasını bilmek zorundadır.
Veritabanı yöneticisi mantıksal veri modelini fiziksel veri modeline dönüştürebilir. Veritabanı yöneticisi istemci ve uygulama tarafından kullanılan veritabanını tasarlayabileme ve uygulayabilmelidir.

Performansı İzleme ve Düzenleme

Performans, veritabanının ayarlarıyla veritabanından beklenenlerin karşılığını almakla ilgili bir durumu gösterir. Yani donanım, yazılım ve ayarlamalar açısından yetersiz bir sistemden, hız ve daha fazla kapasite beklemek yanlış olacaktır. Veritabanı performansını etkileyen 5 faktor vardır.

Bunlar;
· Workload(İş Yükü)
· Throughput(Üretilen iş)
· Resources(Kaynaklar),
· Optimization(İyi hale getirme)
· Contention(Mücadele)
dır.

Workload(İş Yükü), DBMS de tanımlı istekleri tanımlar. Workload; online transaction,
batch job, ad hoc query, data warehousing(veri ambarlama), analytical queries(analitik sorgular) ve herhangi bir zamanda sistem tarafından çalıstırılan komutları içerir. Workload gün gün, saat saat, dakika dakika hatta saniye saniye çok şiddetli dalgalanabilir. Bazen de periyodik olarak dalgalanabilir.

Throughput, bilgisayar, donanım ve yazılımının toplam yeteneklerini belirler. Throughput, I/O hızı, CPU hızı, makinanın paralel verimliligi, sistem yazılımının ve işletim sisteminin etkinliğini içerir.

Sistem bazında donanım ve yazılım araçları resources(kaynaklar) olarak bilinir. Örnek olarak veritabanı çekirdegi, boş disk alanı, önbellek denetleyicileri sayılabilir.

Optimization, veriye etkin bir şekilde erişmek için sorgu maliyet formülleri ile veritabanı taleplerini analiz etme anlamına gelir. Bütün sistem tipleri optimization kullanabilir. Fakat ilişkisel sorgular DBMS’de birincil derede benzersiz oldugu için optimization benzersizdir. Yine de birçok faktör veritabanını en iyi sekilde kullanıcısını ulaştırmak için en verimli erişim
yolları yaratmaya ihtiyaç duyar. Örnek olarak SQL kodlama, veritabanı parametreleri, verimli bir sekilde programlama sayılabilir.

Belirli kaynaklar üzerinde iş yükünün yüksek olduğu zamanlarda contention oluşur. Herhangi bir kaynağı birden çok bileşen veya kişi kullandığı anda Contention oluşur. Örnegin aynı veriye iki kişinin güncelleme yapmaya çalısması gibi. Contention artığı durumlarda workload artar.

Performansı düzenleme ve birçok görev ve becerileri, veritabanlarında etkili bir şekilde yapabilmek için veritabanı yöneticileri gerekir. Bu beceriler uygun indeksleri oluşturmak, yeteri kadar tampon bellek oluşturmak, veritabanını ve uygulamaları izlemek, veritabanını yeniden düzenlemek olarak sayılabilir.

Kullanılabilirlik(Availability)
Kullanılabilirlik(Availability) ilk bileşeni DBMS’yi yüksek tutmak ve çalıştırmaktır. DBMS’nin hizmet dışı kalmaması için otamatik uyarılar olusturmak ve sürekli izlemek gerekir.

Bireysel veritabanlarının sürekli açık ve çalışır olması gerekir. Veritabanı yöneticisi karısıklıkları en aza indirger ve çakışmaların en az olmasını sağlar. Bir veritabanı yöneticisi, çakışmaları en aza indirmek için clustering(kümeleme) gibi teknolojileri kullanabilir.

Veritabanı Güvenligi ve Yetkilendirilmesi

Veritabanı tasarlandıktan ve programlandıktan sonra kullanıcıların veritabanında ki veriye erişmesi ve degiştirmesi gerekir. Ama kullanıcıların uygun olmayan veya yasak olan veriye erişmemelidirler. Kullanıcılar sadece izni ve yetkisi oldugu veriye erişip onu kullanabilmelidirler. Işte veritabanı yöneticileri uygun olan veriye kullanıcıların erişmesini saglar.

Veritabanı yöneticileri DBMS içerisinde güvenligi saglamak için, SQL(Structured
Query Language) içerisinden Grant, Deny, Revoke deyimlerini kullanır.

Güvenlik birçok veritabanı gereksinimleri için gereklidir. Bunlar;
· Veritabanı objelerini oluşturmak için. Bunlar databases(veritabanı), tables(tablo),
views gibi.
· Veritabanı objelerini düzenlemek için.
· Sistem Kataloguna erismek için.
· Tablo içerindeki verilere erişmek ve degiştirmek için.
· Kullanıcı tanımlı veri tipleri ve fonksiyonlar yaratmak için.
· Stored Procedure çalıstırmak için.
· Veritabanını durdurmak veya çalıştırmak için.
· DBMS parametrelerini ayarlamak veya düzenlemek için.
· LOAD, RECOVER, REORG gibi veritabanı yardımcı komutlarını çalıstırır.

Güvenlik bazı yollarla güçlendirilebilir. Örnegin olusturulmus bir view’e son kullanıcılar ve programcılar tarafından bir giriş blogu konulabilir.

Ayrıca veritabanlarına harici(herhangi bir programlama dilinden veya uygulamalardan)
güvenlik metodları da uygulanabilir.
Yedek Alma ve Kurtarma(Geri Alma)
Veritabanı yöneticisi herhangi bir sorun karşısında kurtarma bilgisine sahip olmalıdır. Sorun sistem sorunları veya program hatası olabilir. Bugün hemen hemen bütün sorunlar uygulama hataları veya kullanıcı hataları olarak karşımıza çıkmaktadır.

Yapılan, analist tahminleri, uygulama hatalarının 80%’inin, yazılım başarısızlıkları ve insan hatası yüzünden olduğunu gösterir. Veritabanı yöneticisi çıkan sorunlara en kısa zamanda müdahale edebilmelidir.

Genellikle veri kurtarmanın ilk tipi, büyük bir kapatmadan dolayı oluşan varsayılan kurtarmadır(recover to current). Bu sonuç yapılan en son işlemin veya güncel işlemin başarıyla gerçekleşmemesinden kaynaklanabilir. Geri alımı tamamlanıncaya kadar uygulamalar kullanılmazlar.

Diger bir kurtarma tipi Point-in-time recovery’dir. Point-in-time recovery genellikle uygulama düzeyi sorunlarla ugraşır. Bir Point-in-time geri alımını yapmak için, geleneksel teknikler belirgin bir Point-in-time oldugu sürece tüm iş yapmanın etkilerini kaldırır.

Transaction recovery üçüncü tipteki kurtarmadır. Transaction recovery, arıza süresi ve veri kaybı durumlarında kullanılan kurtarma modelidir. Böylece transaction recovery belirli bir esnada belirli işlerinin etkilerinin, veritabanından kaldırılmadan gerçekleşeceği bir uygulamadır. Bu yüzden ki bazen uygulama kırıcı olarak da başvurulur.

Geri alma’nın herhangi bir tipini hazırlamak için, Veritabanı Yöneticisi olarak verinin, yazılım, donanım, veya elle yapılan bir işlemde bir hata halinde kaybolmadığını garanti etmesi için stratejinin oldugu bir yedegi gelistirmeye ihtiyaç duyar. Bu strateji uygulanabilir bir işlem olarak(veritabanı için bir yedek dosya olarak kopyalar, / Geri alma planı günlügüne kaydeder) veritabanını dosyalarının kopyasını alır.

Veri Bütünlüğü

Bir veritabanı tasarlarken veri zarar görmemesi ve bozulmaması için verinin dogru bir biçimde girilip saklanması gerekir. Veritabanı yöneticisin bu işlemi yerine getirmek için bütünlügü DBMS’nin kurallarıyla(rule) yerine getirir.

Veri bütünlügünü, 3 bakış açısıyla saglayabiliriz. Bunlar fiziksel(physical), anlamsal(semantic), ve içsel(internal) olarak sayabiliriz. Fiziksel DBMS de veri tipleri ve alanları sayabiliriz. Veritabanı yöneticisi her bir tablonun her sütunu için uygun bir veri tipi seçer. Böylece o alan için uygun verinin girilmesi saglanır. Örnegin sütunun veri tipi integer olarak tanımlanmışsa, o sütuna sadece nümerik bilgiler girilmesi sağlanır. Kullanıcı metinsel veya nümerik olmayan bir bilgi girdiğinde veritabanı hata üretir. Çogu ilişkisel DBMS türleri asagıdaki constraint(kısıt) tiplerini destekler:

Referential constraint : Belirli sütunlarla tablolar arasında ilişki kurmak için tanımlanır. Herhangi bir sütuna girilen verinin baska bir tablodaki diger bir sütunu etkilemesidir.

Unique constraint : Bir tablo içerisinde varolan bir sütunun içerisine benzersiz verilerin girilmesini sağlar. Örnegin, Ögrenci adında bir tabloda Ögrenci No diye bir sütunumuz olsun. Ögrenci No sütunun Unique (benzersiz) olarak belirlediginizde aynı Ögrenci No nun girilmemesini sağlarsınız.

Check constraint : Bir tablonun sütunlarında veya bir sütununda girilen bilgilerin kısıtlanmasını sağlar. Örnegin Ögrenci adında bir tabloda Cinsiyet diye bir sütunumuz olsun. Bu sütuna cinsiyeti sadece Bay veya Bayan olarak yazdırmak istiyorsak bunun için bir Check constraint tanımlamak gerekir.

Anlamsal (semantic), kontrol olarak da tanımlanma olarak da diğerlerine göre daha zordur. Anlamsal (semantic) bütünlüğe örnek olarak veritabanındaki verinin kalitesini verebilirim. Veritabanında belirli olan fiziksel bütünlük yada kısıt tanımları herhangi bir veriyi sadece depolamak için yeterli degildir. Veri kalitesini garanti etmek yerleşimde olması için yordam ve pratik ihtiyacıdır. Örnegin, kayıtlı olan müşterinin 25%’inde yanlış bir adres veya telefon numarası içeren bir müşteri veritabanı, yetersiz kalitesiyle bir veritabanının bir örnegidir.

Bütünlügün son yönü, iç DBMS oluşturur. DBMS iç bütünlüğünü, asağıdaki çözümlerle sağlar.

Index Tutarlılığı. Bir index veritabanında ekstradan yer kaplayan ve veritabanı içerisindeki tabloların içerigini düzenli bir yapıda tutan yer göstericilerdir. Indexler, herhangi bir veriyi sorgulararken tüm tablonun içerigini taramaktansa gerekli verilerin taranmasını saglayarak performansı artırır.

Pointer Tutarlılığı. Bazen büyük miktardaki çoklu nesneleri aynı fiziksel ortamda saklamayız. Bu yüzden büyük miktardaki bu verileri saklamak için Pointer’a ihtiyaç duyarız.

Backup Tutarlılığı. Çogu DBMS ürünleri bazen recovery için etkin olarak kullanılamayan gereksiz veritabanı yedekleri alır. Bu senaryo bu eylemleri tanımak ve düzeltici hareketleri almak için gereklidir.

Veri, Veritabanı ve Sistem Yönetimi

2008-01-15T06:45:00.000-08:00

Veri, Veritabanı ve Sistem Yönetimi
Çoğu firma verilerin, teknik ve iş yönünden bakış açısını çesitli rollerle tanımlamışlardır. Şimdi bu rolleri açıklamaya çalısacağım.

Veri Yönetimi
Veri yönetimi veri kaynak yönetiminde kullanılan veriyi yönetmek için gerekli teknolojiyi belirler ve veriyi kullanıcılar tarafından kullanılmaya hazır hale getirir. Veri yöneticisi iş yapısını anlama ve bunu mantıksal veri modeline çevirme ile sorumludur ve bunun için veri yöneticisi daha çok analiz etme, daha çok veri toplama ve dizayn evrelerini belirlemelidir.

Veritabanı yöneticiside(DBA) veritabanını geliştirme, test etme ve işlere uygunluk açısından planlamak zorundadır.

Veri yöneticisi verileri depolama, veritabanı yöneticisi DBMS ve veritabanının fiziksel
dizaynıyla ilgilenir. Ayrıca veri yönetisi metadata ile de ilgilenir. Metadata sistem bilgileridir. Metadata, veritabanı içerisindeki nesneler ve sistem hakkındaki bilgileri içerir. Veri yöneticisi işyerinin metadata stratejilerine cevap verebilmelidir. Örneğin veri yöneticisi veri elemanlarını tanımlamalı, isimlerini belirlemeli, varsa kısıtlamaları düzenlemeli, veri tipleri ve uzunluklarını ayarlamalıdır.

Veri yöneticisine veri modellerini olustururken, Conceptual(Kavramsal) veri modeli ve Logical(Mantıksal) veri modelinin birliktelikleri büyük katkıda bulunur. Conceptual (Kavramsal) veri modeli, yüksek derecede veri gereksiniminin anahatlarını içerir. Logical (Mantıksal) veri modeli, veri tipleri, veri uzunlukları, veriler arasındaki ilişkileri ve kısıtları içerir.

Veritabanı Yönetimi
Veritabanı yöneticisi(DBA), mantıksal veritabanı etkin bir şekilde fiziksel veritabanı modeline dönüştürür. Bir veritabanı yöneticisinin bu dönüşümü yaparken DBMS’yi mutlaka bilmesi gerekir. Bir veritabanı yöneticisi bir veri yöneticinden kavramsal ve mantıksal veri modelini alır ve bunu fiziksel veri modeline çevirir. Bu ilişki aşağıdaki şekilde gösterilmektedir.

Sistem Yönetimi
Bazı şirketler ki genellikle büyük organizasyonlar sistem yöneticilerine de sahiptir. Bu sistem yöneticileri DBMS’yi oluşturmak ve çalıştırmak için sistem programlama rollerini üstlenir. Sistem yöneticileri veritabanı planlarında ve veritabanı desteklerinde bulunmaz. Veritabanı Yöneticisi veritabanından sorumludur. Sistem Yöneticisi ise DBMS’nin kurulumu, düzenlenmesi ve destek işlerinden sorumludur.

Bunun dışında sistem yöneticisi diğer teknisyenlerle beraber Transaction İşlemleri, Message Queue Yazılımları, Network Protokolleri, İşletim Sistemi parametreleri gibi işlemleri gerçekleştirebilmek için birlikte çalışır.

Veri yöneticisi, sistem yöneticisiyle veritabanı yöneticisi arasında çapraz bir şekilde görevlerini yerine getirir. Sistem yöneticileri de veritabanı yöneticileri gibi fiziksel veritabanı altında çalısırlar, fakat veritabanı yöneticileri sistem yöneticileri gibi sistem yazılımlarının teknik olarak derinliklerinden ve ilişkilerinden anlamak zorunda değildir. Veri yöneticisi, veritabanı yöneticisi ve sistem yöneticisi arasındaki görev dağılımı aşağıdaki şekilde gösterilmistir.

Veritabanı Yönetiminin Kuralları

2008-01-15T02:21:00.000-08:00

Veritabanı Yönetiminin Kuralları

Veritabanı yönetim kurallarını, planlama ve düzenlenen planlamaları yerine getirme olarak söyleyebilirim. Bir veritabanı yöneticisi planlamaları yaparken şirketin büyümesini ve yapısal degişikliklerini göz önüne alarak planlamalıdır.

Veritabanı yöneticisi tasarılarını planlarken bu uygulamanın her adımını önceden planlamalı, gereksinimleri belirlemeli ve bu uygulamanın her adımındaki görevleri birbirleriyle döngüsel olarak işlemelidir. Aşağıdaki şekil de bu planlamayı göstermektedir.

Veritabanı yöneticisi, geliştirmeye başlamadan önce DBMS metodları kullanarak(örnek Oracle veya SQL Server) mantıksal veri modelini fiziksel veri modeline çevirmedir. Fiziksel veri modeline çevrilen veri uygulamalarının testleri de yapılarak uygulama hatalardan arındırılıp kullanıma hazır hale getirilmelidir. Kullanıma hazır hale getirilen veritabanının bundan sonraki işlemi bakım yapmaktır.

Kullanıma hazır hale gelen veritabanını kullanmaya başlamadan önce güvenlik mekanizmaları, depolama üniteleri ve bellek kullanma gereksinimleride düzenlenerek veritabanının gelişimi tamamlanır.

Bundan sonra DBA’nın yapması gereken faaliyete geçen veritabanın rutin yönetimsel görevlerini yerine getirmektir. Bu görevler;

· Performansı İzleme
· Yedek Alma ve Geri Yükleme
· Ayarlamalar
· Izin Yönetimleri

olarak sayılabilir.

DBA’a DBMS kurulumunu bitirdikten sonra uygulamalar vasıtasıyla veritabanına erişen IT altyapı sistemini oluşturmalıdır.(veya Program Gelistiricilerden destek alabilir). Son olarak DBA’in görevleri arasında sorgu ve rapor araçlarını düzenlemek, güvenliğini sağlamak, sorgu düzenekleri, performanslarını izleme ve düzenleme gibi görevler de sayılabilir.

Database Management System (DBMS) nedir?

2008-01-14T08:46:00.001-08:00

Database Management System (DBMS) nedir?

Veritabanı nedir? sorusuyla baslamak istiyorum. Belki bu soruya çok farklı cevaplar verilebilir. Ama şunu söyleyebilirim ki SQL Server 2005 bir database değildir. SQL Server 2005 bir Database Management System (Veritabanı Yönetim Sistemi’dir). Oysa SQL Server 2005 ile veritabanı yaratılabilir.
Veritabanı; alan, kayıt, dosya gibi veri elemanları içerisine veriler depolanmasını sağlar. DBMS ise son kullanıcı veya uygulama programcısı arasında veri yönetimi ve paylaşım etkinliğini sağlayan yazılımdır. DBMS database içerisindeki bilgileri depolayan, geri alan, değiştiren ve ekleyen sistematik metotlar sağlar. DBMS genellikle veri bütünlügü, veri güvenligi, veri erişim kontrolu ve uygun hale getirme, otomatik geri alma, yeniden başlatma ve kurtarma islerine de yerine getirir.

DBMS’inin görevleri ;
· Veritabanındaki ilişkileri yönetme,
· Datanın dogru bir sekilde kaydedilmesi,
· Bütün durumlarda hatta “system failure” durumunda bile datayı kurtarmak olarak özetleyebilirim.

DBMS’nin yetenekleriyle uygulamadan veritabanı örneklerine erişilebilir ve veritabanı işlemlerini yerine getirebiliriz. Örneğin herhangi bir muhasebe uygulamasıyla bu muhasebe uygulamasının kullandığı DBMS’i bütünleştirerek (örnek Oracle9i, DB2 veya SQL Server ) veri yönetim ve depolama islemlerini yerine getirebilirsiniz.
Şirketler çesitli veri tabanlarını tercih edebilir. Örnegin büyük bir sirket mainframe üzerinde çalısan DB2, farklı Unix platformlar üzerinde çalısabilen Informix ve Oracle, Windows 2003 üzerinde çalısabilen SQL Server tercih edebilir veya eski veritabanları olarak IMS, hatta gelişigüzel bir uygulamayla Adabas veya Ingres gibi DBMS’leri tercih edebilir.

Native HTTP Desteği

2008-01-14T06:38:00.000-08:00

Native HTTP Desteği

SQL Server 2005’e gelen yeniliklerinden biriside Native HTTP desteğidir. SQL Server; Stored Procedure, kullanıcı tanımlı fonksiyon ve Transact SQL sorgularını SAOP protokolunu kullanarak dış ortama aktarabilir. Bu özellik IIS olmadan SQL Server objelerini Web Servis olarak dışarıya açmak anlamına gelmektedir.

SQL Server’ın native HTTP desteği vermesinin asıl amacı farklı istemci uygulamaların SQL Server’a erişebilmesi sağlamaktır. Bu istemci uygulamalara windows tabanlı uygulamalar, web tabanlı uygulamalar ve konsol tabanlı uygulamalar sayılabilir. Bu uygulamalar farklı programla dilleriyle ve OLEDB, ODBC veya diğer özel erişim yöntemleri kullanılarak gerçekleştirilir.

Uygulamalar için Native HTTP desteğinin bir diğer bir alternatifi XML Web Servisleridir. XML Web Servisleri veriyi HTTP üzerinden XML olarak alır ve gönderir. XML Web Servisleri SQL Server 2005’in native HTTP desteği gibi platform ve dilden bağımsız olarak çalışır.

Native HTTP desteğinin XML Web Servislerinden en önemli farkı, IIS(Internet Information Services) ihtiyaç duymamasıdır.

Windows HTTP uygulama arayüzü olarak adlandırılan HTTP.sys, istemci makinadan aldığı HTTP isteklerini SQL Server’a iletir.

SQL Server DDL(Data Definition Language) deyimlerini, uygulamalara HTTP Endpoint’ler ile paylaştırır.

HTTP endpointleri oluşturmak için CREATE ENDPOINT, değiştirmek için ALTER ENDPOINT ve silmek için DROP ENDPOINT deyimi kullanılır.

CREATE ENDPOINT deyiminin kullanımı aşağıdaki gibidir.

CREATE ENDPOINT endPointName [AUTHORIZATION login]
STATE = { STARTED STOPPED DISABLED }
AS { TCP HTTP } (
PATH = 'url'
, PORTS = ({CLEAR SSL} [,... n])
[ SITE = {'*' '+' 'webSite' },]
[, CLEAR_PORT = clearPort ]
[, SSL_PORT = SSLPort ]
, AUTHENTICATION =({BASIC DIGEST INTEGRATED} [,...n])
[, AUTH_REALM = { 'realm' NONE } ]
[, DEFAULT_LOGON_DOMAIN = {'domain' NONE } ]
[, RESTRICT_IP = { NONE ALL } ]
[, COMPRESSION = { ENABLED DISABLED } ]
[,EXCEPT_IP = ({ <4-part-ip> <4-part-ip>: } [,...n])
)

Şimdi CREATE ENDPOINT deyiminin parametrelerini açıklayalım.

STATE = { STARTED STOPPED DISABLED }
EndPointlerin oluşturulduğu zamandaki durum bilgisini verir. Varsayılan değer STOPPED dır.

AS { TCP HTTP }
Kullanılacak protokol bilgisini verir.

PATH = 'url'
EndPoint’in path bilgisini tanımlar.

PORTS = ({CLEAR SSL} [,... n])
Dinleyici port bilgisini belirtir. Eğer CLEAR olarak tanımlanırsa gelen mesajlar HTTP, SSL tanımlanmış ise HTTPS olmalıdır.

[ SITE = {'*' '+' 'webSite' },]
Host edilen bilgisayarın adını belirtir.

[, SSL_PORT = SSLPort ]
Port bilgisi SSL olarak belirtilmiş ise, belirtilen SSL portunun numarasını verir. Varsayılan port numarası 443 dır.

AUTHENTICATION =({BASIC DIGEST INTEGRATED} [,...n])
Kullanılacak kimlik doğrulama bilgisini verir.

DEFAULT_LOGON_DOMAIN = {'domain' NONE } ]
Kimlik doğrulama tipi BASIC seçilmiş ise varsayılan domain bilgisini belirtir. Varsayılan değer NONE dır.

Şimdi CREATE ENDPOINT deyimini örnek içinde kullanalım. Öncelikle “Adres” isminde yeni bir veritabanı oluşturalım. Oluşturduğumuz veritabanın içerisine Kisi isminde bir tablo ekliyelim ve bu tablonun tüm kayıtlarını “spKisi” isminde bir stored procedure ile listeliyelim.

Use Master
GO
Create Database Adres
Go
Use Adres
Go
Create Table Kisi
(
ID int identity(1,1) Not Null,
Ad varchar(25) Not Null,
Soyad varchar(25) Not Null,
Adres varchar(60) Null
)
Go
Insert Into Kisi values('Tamer','ŞAHİNER','Bakırköy')
Insert Into Kisi values('Engin','ÖREN','Bakırköy')
Insert Into Kisi values('Yalçın','UZUN','Beşiktaş')
Insert Into Kisi values('Murat','HAKSAL','Bakırköy')
Go
CREATE PROC spKisi
AS
SELECT * FROM dbo.Kisi
GO

Oluşturduğumuz “spKisi” isimli stored procedure’ü CREATE ENDPOINT ile IIS kullanmadan Web Servis olarak dış ortama aktaralım.

CREATE ENDPOINT sql_Adres
STATE = STARTED
AS HTTP(
PATH = '/Adres/Kisi',
AUTHENTICATION = (INTEGRATED),
PORTS = ( CLEAR ))
FOR SOAP(
WEBMETHOD 'spKisi'
(name='Adres.dbo.spKisi',
FORMAT=ROWSETS_ONLY),
WSDL = DEFAULT,
DATABASE = 'Adres',
NAMESPACE = 'http://localhost/Adres/'
)
GO

Oluşturduğumuz web servisine http://localhost/Adres/Kisi?WSDL adresinden erişebilirsiniz.

Şimdi bu web servisine oluşturacağımız yeni bir Windows Application ile erişelim.

Oluşturduğumuz projenin “Solution Explorer” penceresindeki proje ismi üzerinde farenin sağ tuşu tıklanır. Açılan kısayol menüsünden “Add Web Reference” komutu seçilir.

Açılan “Add Web Reference” penceresinin URL isimli metin kutusuna http://localhost/Adres/Kisi?WSDL değerini, Web reference name isimli metin kutusuna “AdresWebServis” değerini yazın ve “Add Reference” butonunu tıklayın.

Form1 nesnesinin üzerine btnListele isimli bir Button ve lstKisi isimli ListBox ekleyin. Formun görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.

btnListele butonunun Click olayına aşağıdaki kodu ekleyin.

Private Sub btnListele_Click(ByVal sender As System.Object, _
ByVal e As System.EventArgs) Handles btnListele.Click
Dim proxy As New AdresWebServis.sql_Adres
proxy.Credentials = _
System.Net.CredentialCache.DefaultCredentials
Dim ds As System.Data.DataSet = proxy.Adres
For Each r As System.Data.DataRow In ds.Tables(0).Rows
lstKisi.Items.Add(r("ad").ToString() & " " & _
r("soyad").ToString())
Next
End Sub

Sonuç aşağıdaki gibi olacaktır.

Başka bir makalede görüşmek üzere...
Tamer ŞAHİNER
Tamer.sahiner@bilgeadam.com

SQL Server 2005 içerisinde Managed Code Kullanmak

2008-01-14T06:22:00.000-08:00

SQL Server 2005 içerisinde Managed Code Kullanmak

SQL Server 2005 de veritabanı nesneleri T-SQL veya Managed code(yönetimsel kod) ile oluşturulur. Table, view gibi nesneler T-SQL deyimleri ile oluşturulur. Stored procedure, trigger, user-defined function, user-defined type ve aggregates gibi nesneler ise Managed code ile oluşturulabilir. Bu nesnelerin Managed code ile geliştirilmeleri aşağıdaki avantajları sağlar.

Managed code, Net dillerinin güçlü yapısını kullanır. Örneğin exception handling(hata kontrolleri), object orientation (nesne yönelimi) ve ileri düzey koşul kontrolleri gibi.
Managed code, .Net Framework’ün temel sınıf kütüphanelerini (base class library) kullanır.
Managed code, CPU’nun daha etkin kullanılmasını sağlar.

Managed code ile uygulama geliştirmek için Visual Studio 2005 kullanılır. Visual Studio 2005 içerisinde Visual Basic veya Visual C# seçtikten sonra, Database Proje tipini seçerek uygulama geliştirebilirsiniz.

Bu makalemde Managed code ile user-defined function yazarak SQL Server 2005 için assembly oluşturacağım.

Projeyi oluşturduktan sonra, “Add New Reference” butonunu tıklayarak SQL Server 2005’e bağlanın.

AdventureWorks veritabanı seçelim ve “Test Connection” butonunu tıklayarak bağlantıyı test edelim. Ok butonunu tıklayarak, “Add Database Reference” penceresine tekrar geçelim.

“AddDatabaseReference” penceresinden en son eklediğimiz veritabanını(connection string) seçin.

Aşağıdaki mesaj kutusuna üzerinde, “No” butonunu tıklayarak projeyi oluşturun.

Projeyi oluşturduktan sonra, Project menüsünden “Add User-Defined Function” menüsünü tıklayın.

Proje üzerinde veritabanı işlemleri gerçekleştirmek için sqlaccess.dll ve System.Data.dll kütüphanelerini eklenmelidir. (Project menüsünden, “Add Reference” menüsünü tıklayarak kütüphanaleri projeye ekleyebilirsiniz) Bu kütüphaneler proje ile beraber gelir.
Eklediğimiz sınıfın(class) kod bölümüne aşağıda kodu ekleyin

Public Shared Function GetLongDate _
(ByVal DateVal As SqlDateTime) As SqlString
Return DateVal.Value.ToLongDateString()
End Function

Kod satırlarını ekledikten sonra projeyi deploy yapın. Projeyi deploy yapmak için, Proje üzerinde sağ tuşa basın ve açılan menüden “Deploy” menüsünü tıklayın.

Eklediğimiz user-defined function’ı görmek için SQL Server Managed Studio’u açın.

Eklediğimiz user-defined function aşağıdaki gibi gözükecektir.

Fonksiyonu çalıştırmak için yeni bir sorgu(New Query) ekleyin ve aşağıdaki kodları yazın.

exec sp_configure 'clr enabled', 1
GO
RECONFIGURE
GO
USE AdventureWorks
SELECT dbo.GetLongDate('01/01/2006')

SQL Server 2005 içerisinde varsayılan olarak Net Framework pasifdir. Aktif hale getirmek için “sp_configure” stored procedure kullanılır.

Bu konu ile ilgili “SQL Server 2005 ve Net CLR” başlıklı makalemi de okuyabilirsiniz.
Başka bir makalede görüşmek üzere...

Tamer ŞAHİNER
Tamer.sahiner@bilgeadam.com

SQL Server 2005 ve Net CLR

2008-01-14T06:17:00.000-08:00

SQL Server 2005 ve Net CLR

Microsoft Visual Basic, Visual C++, Visual FoxPro, Jscript ve üçüncü parti dillerin(SmallTalk,Perl ve Java) tümü çalışma zamanı derleyicileri ile derlenir. .Net Framework’ün geliştirilmesi ile beraber çalışmanı zamanı derleyicileri geliştirilmiştir. Net Framework ile beraber CLR(Common Language Runtime) geliştirilmiştir.

CLR(Common Language Runtime), çalışma zamanındaki ortak dil olarak tanımlayabiliriz. CLR diğer çalışma zamanı derleyicilerine göre bir çok avantaj sağlar. CLR, kodun güvenliğini sağlar ve dinamik kütüphane dosyalarında ki (DLL = Dynamic Link Library) versiyon problemlerini çözer.

CLR uygulamanın thread’ini yönetir ve uygulamanın hafızadaki yerini belirler. .Net uygulamalarında uzun süre kullanılmayan objeler CLR tarafından temizlenebilir.
Her .Net uyumlu dilin kendine özgü bir derleyicisi vardır. Bu derleyiciler, kodu MSIL(Microsoft Intermediate Language)’e göre derler. Kod MSIL’e göre derlendikten sonra, CLR derleyicisinden geçirilerek makine koduna çevrilir ve çalıştırılır.

SQL Server 2005’e CLR entegre edilmiştir. Bu entegrasyon veritabanı uygulamaları geliştirirken önemli esneklik sağlar. Özellikle CLR, extended stored procedure yazarken güçlü ve esnek bir yapı sağlar.

SQL Server 2005’e .NET Assembly’lerini ekleyebilir ve host edebiiriz.
Visual Studio .NET ortamında geliştirilen uygulamalar derlendiğinde, .exe veya .dll uzantılı dosyalar oluşur. .NET’in otomatik olarak oluşturduğu bu dosyalara assembly denir. Assembly içerisinde dosyaya ait başlık, açıklama ve telif hakkı gibi kritik bilgiler tutulur.

CLR entegrasyonu, herhangi bir .Net dili ile stored procedure, trigger, user-defined function, user-defined type ve aggregates gibi yönetimsel nesneler oluşturmanızı sağlar.

SQL Server 2005 de veritabanı nesneleri T-SQL veya managed code(yönetimsel kod) ile oluşturulur. Table, view gibi nesneler T-SQL deyimleri ile oluşturulur. Stored procedure, trigger, user-defined function, user-defined type ve aggregates gibi nesneler ise managed code ile oluşturulabilir. Bu nesnelerin managed code ile geliştirilmeleri aşağıdaki avantajları sağlar.
Managed code, Net dillerinin güçlü yapısını kullanır. Örneğin exception handling(hata kontrolleri), object orientation (nesne yönelimi) ve ileri düzey koşul kontrolleri gibi.
Managed code, .Net Framework’ün temel sınıf kütüphanelerini (base class library) kullanır.
Managed code, CPU’nun daha etkin kullanılmasını sağlar.

SQL Server 2005’in gerek duyduğu kurallar ile tasarlanmış bir assembly’nin SQL Server üzerinde çalışabilmesi için, öncelikle SQL Server’a tanıtılması gerekir. Bu tanıtımı ASSEMBLY sayesinde yapabiliriz.

ASSEMBLY oluşturmak için CREATE ASSEMBLY ifadesini kullanırız. CREATE ASSEMBLY ifadesinin syntax yapısı aşağıdaki gibidir.

CREATE ASSEMBLY
FROM

Aşağıdaki örnekte ‘C:\mcTest.dll’ adresindeki assembly dosyası SQL Server 2005’e Test ismi ile kaydedilmiştir.

CREATE ASSEMBLY Test
FROM ‘C:\mcTest.dll’

“mcTest.dll’ isimli assembly dosyanın adresinin değişmesi, SQL Server üzerindeki assembly etkilemez. Çünkü “mcTest.dll” isimli dosyanın kopyası veritabanı içerisinde saklanır.
Eğer “mcTest.dll” isimli dosya içerisinde, referans yapılmış başka assembly dosyaları var ise SQL Server veritabanında saklanır. Yalnız “mcTest.dll” assembly dosyası ile içerisinde referans edilmiş assembly dosyalar aynı klasör altında olmalıdır.

SQL Server üzerinde kaydedilmiş tüm assembly dosyaları, aşağıdaki sorgu ile görebilirsiniz.

SELECT * FROM sys.assemblies

SQL Server 2005 assembly dosyaları için üç güvenlik modu vardır. Bunlar SAFE, EXTERNAL ACCESS, UNSAFE dir.

SAFE : Veriye erişim yetkisi vardır. Dosya sistemi, ağ bağlantısı gibi dış kaynaklara erişim yetkisi yoktur. Varsayılan güvenlik modelidir.
EXTERNAL ACCESS : SAFE ile yapılan tüm işlemlerin yapılabileceği gibi dosya sistemi, ağ baglantısı, event loglar gibi dış kaynaklara erişim de sağlanabilir.
UNSAFE : Bu güvenlik modelinde hiç bir kısıtlama yoktur.

CREATE ASSEMBLY Test
FROM ‘C:\mcTest.dll’
WITH PERMISSION_SET=SAFE
CREATE ASSEMBLY Test
FROM ‘C:\mcTest.dll’
WITH PERMISSION_SET= EXTERNAL_ACCESS
CREATE ASSEMBLY Test
FROM ‘C:\mcTest.dll’
WITH PERMISSION_SET=UNSAFE

Kaydedilen bir assembly dosyayı SQL Server veritabanından silmek için DROP ASSEMBLY ifadesi kullanılır.

DROP ASSEMBLY

Aşağıdaki örnekte DROP ASSEMBLY ifadesinin kullanımı gösterilmektedir.

DROP ASSEMBLY Test

Eğer assembly ile ilgili veritabanı nesneleri varsa, assembly’i silmeden önce bu nesneleri silmeliyiz.

Bu konu ile ilgili "Managed Code Kullanmak” başlıklı makalemi de okuyabilirsiniz.

Başka bir makalede görüşmek üzere...
Tamer ŞAHİNER
Tamer.sahiner@bilgeadam.com

SMO(SQL Management Object)

2008-01-14T06:05:00.000-08:00

SMO(SQL Management Object)

SQL Server 2005, veritabanı yöneticisinin yapması gereken yönetimsel işlemleri gerçekleştirmek için SMO(SQL Managenent Object) API’leri(Application Programming Interface) sunar.

SMO ile SQL 2005 üzerindeki nesne ve görevleri Visual Studio 2005 üzerinden programlayabilirsiniz. SMO ile yapılan yönetimsel işlemlere; SQL Server’ın konfigrasyon ayarlarına erişmek veya düzenlemek, yeni veritabanı oluşturmak, yedek almak veya geri yüklemek, zamanlanmış yedek almak ve SQL Server üzerindeki Job’ları yönetmek sayılabilir. SMO ile kod geliştirmek için Visual Studio 2005 projesine “Microsoft.SqlServer.Smo.dll” kütüphanesini eklemelisiniz.

Visual Studio 2005 ile, SQL Server 2005’in bağlantı bilgilerini gösteren, yeni veritabanı oluşturan, tüm veritabanlarını listeleyen ve seçilen veritabanının yedeğini alan bir proje geliştirelim.

SMO ile proje geliştirmek için Windows Application oluşturun. Projenin içerisine “Microsoft.SqlServer.Smo” ve “Microsoft.SqlServer.ConnectionInfo” kütüphanelerini(assembly) ekleyin.

Projenin kod satırına aşağıdaki kodları import edin.

Imports Microsoft.SqlServer.Management.Smo
Imports Microsoft.SqlServer.Management.Common

Projenin içerisine aşağıdaki formda görüldüğü gibi 6 Label, 6 TextBox ve 1 Button ekleyin. TextBox nesnelerinin isimlerini sırasıyla txtEdition, txtLanguage, txtOSVersion, txtPlatform,txtProduct,txtVersion olarak değiştirin. Butonun ismini ise btnConnectionInfo olarak değiştirin.

Projenin Declaritions tanımlama bloğuna aşağıdaki tanımlayı yapın. Bu kod ile yeni bir Server nesnesi tanımlıyoruz.

Dim myServer As New Server()

Form nesnesinin Load olayına aşağıdaki kodları ekleyin. Bu kod bloğu içerisinde tanımlanan conn nesnesinin ServerInstance metoduna bağlanacağınız SQL Server’ın adını girin.

Dim conn As ServerConnection = myServer.ConnectionContext
conn.ServerInstance = "tamers\Seminer"
conn.Connect()

btnConnectionInfo butonunun click olayına aşağıdaki kodu ekleyin. Bu kod ile Server nesnesisinin özelliklerini TextBox nesnelerinin içerisine yazıyoruz.

txtEdition.Text = myServer.Information.Edition
txtLanguage.Text = myServer.Information.Language
txtOSVersion.Text = myServer.Information.OSVersion
txtPlatform.Text = myServer.Information.Platform
txtProduct.Text = myServer.Information.Product
txtVersion.Text = myServer.Information.VersionString

SMO ile projenin diğer bölümlerini tanımlamak için aynı forma, sırasıyla 1 ListBox, 1 Label, 1 TextBox ve 3 Button ekleyin. Form nesnesinin görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.

ListBox nesnesinin ismini lstDatabases, TextBox nesnesinin ismini txtNewDatabase, butonların ismini ise sırasıyla btnCreateDb, btnBackup ve btnDatabaseList olarak değiştirin.
btnDatabaseList(Veritabanlarını Listele) butonunun click olayına aşağıdaki kodu ekleyin. Bu kod ile SQL Server 2005 deki tüm veritabanlarını ListBox içerisene dolduruyoruz.

lstDatabases.Items.Clear()
For i As Integer = 0 To myServer.Databases.Count - 1
lstDatabases.Items.Add(myServer.Databases(i).Name)
Next

btnCreateDB(Veritabanı Oluştur) butonunun içerisine aşağıdaki kodu ekleyin. Bu kod txtNewDatabase isimli TextBox kontrolunun içerisine girilen isimde veritabanı oluşturur. Veritabanı oluşturmak için Database sınıfını kullanıyoruz.

If txtNewDatabase.Text <> "" Then
Dim newDb As Database = New Database(myServer, txtNewDatabase.Text)
newDb.Create()
End If

btnBackup butonunu içerisine aşağıdaki kodu ekleyin. Bu kod lstDatabases kontrolunun içerisinden seçilen veritabanın yedeğini alır. Seçili veritabanının yedeğini almak için Backup sınıfını kullanıyoruz.

If lstDatabases.SelectedIndex <> -1 Then
Dim dbName As String = lstDatabases.SelectedItem.ToString
Dim MyBackup As New Backup
MyBackup.Action = BackupActionType.Database
MyBackup.BackupSetName = dbName & "Backup"
MyBackup.Database = dbName
MyBackup.Devices.AddDevice("C:\" & dbName.ToString & ".bak", DeviceType.File)
MyBackup.SqlBackup(myServer)
MessageBox.Show(dbName & " backup'ı alınmıştır.")
End If

Başka bir makalede görüşmek üzere...
Tamer ŞAHİNER
Tamer.sahiner@bilgeadam.com

Raporlama Servisinin (Reporting Services) Sunucu Bilgilerini Web Servisi ile Sorgulama

2008-01-14T05:28:00.000-08:00

Raporlama Servisinin (Reporting Services) Sunucu Bilgilerini Web Servisi ile Sorgulama

Reporting Services,(Raporlama servisi) sunucu bilgilerine XML Web Servisi üzerinden erişmemize imkan sağlar. Sunucu bilgilerine web servisi üzerinden erişmek için (SQL Server’ default instance olarak kurmuşsanız) http://localhost/ReportServer/ReportService.asmx?wsdl adresli web servisini kullanmamız gerekmektedir.

Şimdi Raporlama Servisi bilgilerine Web Servisi üzerinden erişmek için, Visual Studio 2005 içerisinden “Windows Application ” şablonunu seçin.

Oluşturduğumuz proje içerisine web servisini eklemek için “Project” menüsü içerisinden “Add Web Reference” komutunu verin.

“Add Web Reference” pencerenin “URL” isimli metin kutusuna http://localhost/ReportServer/ReportService.asmx değerini girin ve “GO” butonuna basın.

“Add Web Reference” penceresi üzerindeki “Web reference name” metin kutusuna “rsInfo” değerini girin ve “Add Reference” butonunu tıklayın. Böylece Web servisini projemize eklemiş olduk. Object Browser penceresi içerisinde eklemiş olduğumuz web servisi aşağıdaki gibi gözükecektir.

Şimdi proje içerisindeki formumuza, “btnGetItems” isminde bir Button, txtName isminde bir TextBox ve “lstResults” isminde bir ListBox ekleyin. Görüntü aşağıdaki gibi olacaktır

Imports RptSrvInfo.rsInfo
Public Class Form1
Private Sub btnGetItems_Click(ByVal sender As System.Object, ByVal e As System.EventArgs) Handles btnGetItems.Click
lstResults.Items.Clear()
'Raporlama servisinin Sunucu bilgilerine
'erişmek için web servisi örneği tanımladık
Dim myReportService As New ReportingService
'Reporting Service sunucusu üzerinde arama gerçekleştireğiz.
Dim condition As New SearchCondition
condition.Name = "Name"
condition.Value = txtName.Text
Dim mySearchConditions(0) As SearchCondition
mySearchConditions(0) = condition
myReportService.Credentials = _
System.Net.CredentialCache.DefaultCredentials
Dim myCatalogItems As CatalogItem()
myCatalogItems = myReportService.FindItems("/", _
Nothing, mySearchConditions)
'Raporlama sunucusu üzerinde bulunan elemanlar
'listbox içerisine yazdık.
For Each cItem As CatalogItem In _
myCatalogItems
lstResults.Items.Add(cItem.Path)
Next
End Sub
End Class

Projeyi çalıştırın. “btnGetItems” isimli butonu tıkladığınızda, Reporting Services içerisindeki tüm elemanlar aşağıdaki gibi listelenecektir.

Sonuç olarak Reporting Services’in web servisini kullanarak, sunucu üzerindeki bilgileri projelerimizde gösterebiliriz.
Başka bir makalede görüşmek üzere...
Tamer ŞAHİNER
Tamer.sahiner@bilgeadam.com

Reporting Services (Rapor Servisi) ile Parametrik Rapor Oluşturmak

2008-01-14T05:08:00.000-08:00

Reporting Services (Rapor Servisi) ile Parametrik Rapor Oluşturmak

Reporting Services(Raporlama sevisi) ile SQL Sorguları ve Stored Procedure’leri kullanarak parametrik rapor oluşturabiliriz. Bu parametrik raporların parametre değerlerini çalışma zamanında alarak, rapor değerlerinin çalışma zamanında değişmesini sağlayabiliriz.

Bu makalemde AdventureWorks veritabanı içerisindeki personelin, adres bilgilerini şehirlerine göre getireceğim. Rapor içerisindeki City isimli TextBox içerisine girilen şehire göre müsterilerin adres bilgilerini rapor üzerinde göstereceğim.

Şimdi Visual Studio 2005 içerisinden “Report Server Project ” şablonunu seçin.

Oluşturduğumuz projenin “Solution Explorer” penceresi içerisindeki “Shared Data Sources” klasörü üzerinde farenin sağ butonunu tıklayın. Açılan kısayol menüsünden “Add New DataSource” menüsünü tıklayarak yeni bir Connection String oluşturalım. “Shared Data Source” penceresini aşağıdaki gibi ayarlayın. Eğer SQL Server’ default instance olarak kurmuşsanız, Connection string metin kutusuna “Data Source=localhost;Initial Catalog=AdventureWork” ifadesini yazın.

“Ok” butonunu tıklayarak, Shared Data Source penceresini kapatın. Şimdi raporumuzu oluşturalım. Projenin “Solution Explorer” penceresi içerisindeki “Reports” klasörü üzerinde farenin sağ butonunu tıklayın. . Açılan kısayol menüsünden “Add New Report” menüsünü tıklayarak “Report Wizard” sihirbazını kullanarak yeni bir rapor oluşturalım. “Next” butonunu tıklayarak bir sonraki adıma geçin

Açılan “Select the Data Source” penceresinden, az önce oluşturduğumuz ds isimli “Data Souce” seçerek bir sonraki adıma geçin.

Açılan “Desing the Query” penceresinin “Query String” penceresine aşağıdaki sorguyu yazın.
“SELECT Person.Contact.ContactID, Person.Contact.FirstName, Person.Contact.MiddleName, Person.Contact.LastName, Person.Address.AddressLine1,
Person.Address.AddressLine2, Person.Address.City
FROM Person.Contact INNER JOIN
HumanResources.Employee ON Person.Contact.ContactID = HumanResources.Employee.ContactID INNER JOIN
HumanResources.EmployeeAddress ON HumanResources.Employee.EmployeeID = HumanResources.EmployeeAddress.EmployeeID INNER JOIN
Person.Address ON HumanResources.EmployeeAddress.AddressID = Person.Address.AddressID
Where Person.Address.City = @City”

“Select the Report Type” penceresinden “Tabular” seçeneğini seçerek, “Next” butonunu tıklayın.

“Design the Table” başlıklı pencere içerisinden, “Available Fields” liste kutusundaki tüm alanları “Details” isimli liste kutusuna sürükleyin ve “Next” butonu tıklayarak bir sonraki adıma geçin.

“Choose the Table Style” penceresi içerisinden “Slate” isimli stili seçin ve bir sonraki adıma geçin.

“Completing the Wizard” penceresinden “Report name” metin kutusuna ReportEmployee ismini girdikten sonra, “Finish” butonunu tıklayarak sihirbazı sonlandıralım.

“Finish” butonunu tıklayarak “Report Wizard” sihirbazını sonlandıralım.
Projenin “Solution Explorer” penceresi içerisindeki Proje ismi üzerinde farenin sağ butonunu tıklayın. . Açılan kısayol menüsünden “Properties” menüsünü tıklayarak “Property Page ” penceresini açın. “Property Page” içerisinde “TargetServerURL” özelliğine (eğer SQL Server’ default instance olarak kurmuşsanız) http://localhost/ReportServer degerini yazın.
Oluşturduğumuz rapora Rapor Yöneticisi(Report Manager) üzerinden erişelim. Bunun için http://localhost/Reports adresine gitmeniz yeterli. Rapor Yöneticisi(Report Manager) üzerinden oluşturduğumuz rapora erişmek için “ReportParametrik” klasörünü tıklayın.

Oluşturduğumuz raporun Rapor Yöneticisi üzerindeki görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.

Şimdi raporun üzerindeki “City” isimli metin kutusuna “Seattle” degerini yazın ve “View Report” butonu tıklayın. Sonuç aşağıdaki gibi olacaktır.

Başka bir makalede görüşmek üzere...
Tamer ŞAHİNER
Tamer.sahiner@bilgeadam.com

2008-01-14T04:41:00.000-08:00

Reporing Services (Raporlama Servisi)

Reporting Services(Raporlama Servisi), Microsoftun Business Intelligence bakış acısıyla suduğu, sunucu tarfında çalışan servis bileşeninidir. Business Intelligence kavramı ham veriyi doğru bilgiye çevirme işlemidir. Raporlama Servisi, raporlara erişim sağlayan sistem(Rapor Sunucusu), rapor geliştirmek için araçlar(Rapor Tasarımcısı) ve merkezi rapor yönetimi (Rapor Yönetimi) sunar.

Raparlama Servisi ile rapor hazırlamak için yani Rapor Tasarımcısı bileşenini kullanabilmek için Visual Studio 2005 veya RDL (Report Definition Language) destekleyen bir üçüncü parti bileşen kullanmalısınız. Raporlama Servisi ADO .Net veri kaynaklarını destekler. Bu veri kaynaklarına OLE DB, Open Database Connectivity (ODBC) ve XMLA (XML for Analysis) sayılabilir.

Raporlama Servisi üzerinden rapor yayınlamak ve yönetmek için Web sunucuları kullanılır.
Rapor Sunucusu, raporlama işlemlerini yöneten, raporları yaratan, raporları değişik formatlara çeviren ve zamanlanmış raporları yöneten bileşendir. Raporlama servisi ile aşağıda belirtilen formaltlarda rapor çıktıları alınabilir.

Web formatı (HTML)
Yazdırma formatları (PDF, TIFF)
Veri Formatları (Microsoft Excel, XML, CSV)

Raporlama Servisi çeşitli farklı senaryolarda kullanabilirsiniz. Bunlar:
Şirket içi raporlama kullanılabilir. Örneğin şirketin finans raporları, şirketin finans departmanı çalışanlarına ve yöneticilere paylaşılabilir. Veya sirketin ürün raporları tüm çalışanlar ile paylaşılabilir.

Şirketler arası raporlamada kullanılabilir. Bu senaryonun kullanılabilmesi için şirketler arasında extranet(şirketler arası internet) yapısının olması gerekmektedir. Bu senaryo ile merkez firmanın ürün raporları, iş ortağı diğer firmalar ile paylaşılabilir.
Portallar ve uygulamalar içerisinde kullanılabilir. Örneğin CRM (customer
relations management) , iş veya üretim uygulamalarında raporlama bileşeni olarak kullanılabilir.
Reporting Services ile uygulama geliştirmek için Visual Studio 2005 içerisinden “Business Intelligence Projects” proje tipi seçin. Bu proje tipi seçildikten sonra “Report Server Project” veya “Report Server Project Wizard” şablonları kullanılarak uygulama geliştirebiirsiniz.
Şimdi “Report Server Project Wizard” şablonunu kullanarak SQL Server 2005’in örnek veritabanlarından “AdventureWorks” veritabanının Employee(Personel) bilgilerini çekelim.
Visial Studio 2005 içerisinden “Report Server Project Wizard” şablonunu seçin.

“Welcome to the Report Wizard“ başlıklı pencere içerisinde “Next” butonunu tıklayarak Rapor oluşturma işlemine başlayalım.

“Select the Data Source” başlıklı pencere içerisinden bağlanacağımız veritabanına göre

“Connection String” oluşturacağız. SQL Server 2005 bağlanmak için, “Type” açılan kutusu içerisinden “Microsoft SQL Server” seçeneğini seçin ve “Connection String” isimli metin kutusuna “Data Source=tamers\yukon;Initial Catalog=AdventureWorks” ifadesini yazın. (Data Source=Makina Adı, Initial Catalog=Veritabanı Adı). “Select the Data Source” başlıklı pencere içerisinde “Next” butonunu tıklayarak, bir sonraki pencereye geçin.

“Desing the Query” başlıklı pencerenin, “Query String” metin kutusuna “SELECT ContactID, FirstName, MiddleName, LastName, Title, EmailAddress, Phone FROM Person.Contact” sorgusunu yazın ve “Next” butonunu tıklayarak bir sonraki adıma geçin.

“Select the Report Type” içerisinden “Tabular” seçeneğini seçerek, “Next” butonunu tıklayın.

“Design the Table” başlıklı pencere içerisinden, “Available Fields” liste kutusundaki tüm alanları “Details” isimli liste kutusuna sürükleyin ve “Next” butonu tıklayarak bir sonraki adıma geçin.

“Choose the Table Style” penceresi içerisinden “Ocean” isimli stili seçin ve bir sonraki adıma geçin.

“Choose the Deployment Locations” penceresinden Rapor Sunucusunu (raporun yayınlacağı web sunucusunu), yayın klasörünü belirtin ve “Next” butonunu tıklayarak bir sonraki adıma geçin. Eğer SQL Server’ı default instance olarak kurmuşsanız Report Server metin kutusuna “http://localhost/ReportServer” yazın.

“Completing the Wizard” penceresinden “Report name” metin kutusuna rapor ismini girdikten sonra, “Finish” butonunu tıklayarak sihirbazı sonlandıralım.

“Finish” butonunu tıkladıktan sonra, projenizi çalıştırabilirsiniz.

Oluşturduğumuz raporlara intranet üzerinden erişmek, rapor oluşturmak, raporlama işlemlerini yönetmek veya raporları değişik formatlara çevirmek için Rapor Yöneticisi kullanılmalıdır. Bunun için http://localhost/Reports adresine gitmeniz yeterli. Eğer SQL Server’ı default instance olarak kurmuşsanız http://localhost/Reports adresine gitmeniz gerekmektedir. Rapor Yöneticisi(Report Manager) üzerinden oluşturduğumuz rapora erişmek için “ReportEmployee” klasörünü tıklayın.

Oluşturduğumuz raporun Rapor Yöneticisi üzerindeki görüntüsü aşağıdaki gibi olacaktır.

Başka bir makalede görüşmek üzere...
Tamer ŞAHİNER
Tamer.sahiner@bilgeadam.com

Başlıyorum

2008-01-12T09:03:00.000-08:00

Tüm seminer, makale ve yazılarımı artık blogumdan takip edebilirsiniz.